ساختار هيات مديره و مسئوليت اجتماعي شركت: تقابل تئوري اقتضايي و نمايندگي

هدف: مطالعات حوزه حاكميت شركتي با بهره گيري از مباني تئوري نمايندگي تلاش كرده اند مدلي را تدوين كنند كه در تمام شركت‌ها و با اهداف مختلف سازگاري داشته باشد. در مقابل، برخي از پژوهشگران بر ارائه يك ديدگاه اقتضايي تاكيد دارند. هدف پژوهش حاضر، بررسي رابطه بين ساختار هيات مديره و مسئوليت اجتماعي شركت با در نظر گرفتن نقش فاكتورهاي اقتضايي است. روش: داده‌هاي پژوهش شامل 128 شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره 1395تا 1400 است. براي آزمون فرضيه ها از مدل يابي معادلات ساختاري و نرم افزار  SmartPLS3استفاده شده است. سه عامل اندازه شركت، استراتژي تجاري و رقابت تجاري به عنوان فاكتور اقتضايي موثر بر ساختار هيات مديره در نظر گرفته شده است. يافته‌ها: فاكتورهاي اقتضايي شامل اندازه شركت، استراتژي تجاري و رقابت تجاري بر ساختار هيات مديره تاثير مثبت و معناداري دارند و ساختار هيات مديره در رابطه بين فاكتورهاي اقتضايي با مسئوليت اجتماعي شركت اثر ميانجي معناداري دارد. نتيجه‌گيري: شركت‌هاي داراي استراتژي قوي، اندازه بزرگ و توان رقابت تجاري بالا از ساختار هيئت‌ مديره كارآمدتري برخوردارند. عوامل اقتضايي از جمله عوامل مؤثر بر ساختار هيئت مديره هستند و سازگاري ساختار هيات مديره با فاكتورهاي اقتضايي بر بهبود مسئوليت اجتماعي تاثير دارد. دانش‌افزايي: مطالعات مبتني بر نظريه نمايندگي به دليل داشتن يك لنز نظري محدود قادر به تببين اثربخشي هيات مديره در حوزه مسئوليت اجتماعي نيستند. اين مطالعه، با ارائه يك چارچوب اقتضايي، ادبيات موجود در اين حوزه را توسعه مي دهد و به قانون گذاران در تدوين دستورالعمل ها و قوانين جديد كمك مي كند.