راه‌هاي تبيين مجملات قرآني از نگاه اصوليان و قرآن‌پژوهان

از مباحث مطرح در دانش اصول و علوم قرآن، «مجمل و مبيّن» است كه نشان مي‌دهد برخي از خطابات قرآني نيازمند بياني هستند تا مقصود الهي را با تمام ابعاد و جوانب بازگويند. از اين‌رو، راه‌هايي جهت تبيين اين مجملات بيان شده است. اين مقاله به روش توصيفي ـ تحليلي در پي بازكاوي و تحليل راهكارهاي تبيين مجملات قرآني در دانش اصول و علوم قرآن است. بررسي كتاب‌هاي اصولي از گذشته تا حال نشان مي‌دهد كه دانش اصول نزد پيشينيان در اين موضوع پربارتر عمل كرده و مبحثي با عنوان بيان در آثار اصولي حضور داشته كه ميان مبيّن با مجمل پيوند برقرار مي‌ساخته و امروزه كم‌رنگ شده است. در آثار اصولي، توجه بر راه‌هاي بيان معطوف به نفس آيات و اقوال و افعال پيامبر(ص) بوده است؛ اما در آثار قرآن‌پژوهي، اين دايره توسعه پيدا كرده و بر قرائن گوناگوني در تبيين مجملات قرآني تكيه مي‌شود و تطبيقات فراوان قرآني در آن‌ها وجود دارد. تعامل مباحث علوم قرآن و علم اصول، موجب رشد و پختگي و كارايي هريك از آن دو مي‌گردد. لازم است بحث مجمل و مبيّن بازطراحي جديدي شود و به «اجمال و بيان» تغيير يابد و در محورهاي اجمال مفهومي، اجمال مصداقي و اجمال در مقام عمل تنظيم شود.