واكاوي مباني و اصول سبك پوشش اسلامي ايراني بر اساس آيات قرآن و احاديث؛ از بعد جهان‌بيني تا هنجاري

يكي از چالش‌هاي اساسي در مواجهۀ معقول با مسئله مد لباس در جامعه ايران، ابهام نسبت به مباني و اصول اسلامي ايراني پوشش است؛ ابهامي كه سياست‌گذاري، كنشگري و سرمايه‌گذاري در اين حوزه را نيز دچار سردرگمي و پراكندگي نموده است. در پژوهش حاضر به‌منظور دستيابي به برداشتي اوليه از چيستي مباني و اصول پوشش اسلامي ايراني ذيل جهان‌بيني توحيديِ فرهنگ ايراني و نسبت آن با مد به مفهوم امروزين، با بهره‌گيري از روش تحليل مضمون به مطالعه آيات و احاديث مرتبط پرداخته شد. اين مباني و اصول در سه سطح: 1ـ جهان‌بيني، 2ـ ارزش‌ها (تقوا، حيا و عفاف) و 3ـ هنجارها و رفتارها (پوشيدگي، پرهيز از تبرج، پرهيز از لباس شهرت، توجه به ماهيت صنعتي و وجه كاركردي لباس و...) دسته‌بندي و ارائه شد. بر اساس يافته‌ها مي‌توان گفت كه هرچند مد در مفهوم و تجلي مدرن آن، از حيث مبنا و ماهيت در تناقض با ارزش‌ها و هنجارهاي منبعث از جهان‌بيني توحيدي قرار دارد، اما در دلالت كلي آن به سبك فراگير پوشش در يك دوره زماني و يكي از صنايع پرطرفدار فرهنگي، فرصتي در دستيابي به سبك متمايز و ملي اسلامي ايراني است و مي‌توان با تكيه بر اصول جهان‌بيني توحيدي در برابر كثرت نسبي‌گرايانه سرمايه‌داري در سبك پوشش، كثرتي وحدت‌بخش خلق كرد.