نقشِ زنانِ نژاده‌ دربار در بر تخت نشينيِ شاهانِ نخستينِ ساساني (مطالعۀ موردي: شاپوردختك همسر بهرام دوم)

بنابر برخي از عهدنامه‌ها و وصيت نامه‌هاي منسوب به شاهان ساساني كه توسط مورخان دوره‌ اسلامي به دست ما رسيده، فرآيند شاه‌گزيني توسط خود شاه انجام مي‌پذيرفته است. در نامه‌ تنسر به گشنسب شيوه‌اي ديگر گزارش شده كه طي آن انجمن‌هاي دائمي شاه گزيني وجود داشته كه وظيفه‌ آن‌ها كه شامل مؤبدان مؤبد، دبيران مهشت و سپاهبد سپهبذان مي‌شد، برگزيدن جانشين، پس از مرگ شاه بود. تا پيش از برگردانِ كتيبه‌ شاپور يكم ساساني بر كعبه‌ زردشت، آگاهي ما در بابِ زنان دربار ساساني محدود به اطلاعاتي مي‌شد كه از طريق روايات مورخان دوره‌ اسلامي در اختيار داشتيم. با ترجمه‌ كتيبه‌ شاپور، ابعاد جديدي در مسئله‌ قدرت از طريق زنان نژاده‌ دربار و تأثيرگذاري آن‌ها در موضوع جانشيني و مشروعيت شاهان نخستين ساساني پيشِ رويِ پژوهشگران پديدار شد. در اين پژوهش تلاش ما بر اين است تا با شيوۀ توصيفي-تحليلي، ضلع سومي در مثلث قدرت دوره‌ ساساني كه همانا زنان بانفوذ دربار بوده‌اند، بگشاييم. از اين رو، به بررسي وضعيت زنان والاتبار در دربار شاهان ساساني از اردشير يكم تا نرسه (224-302م.) و جايگاه زنان نژاده در به قدرت رسيدن شاهان اين دودمان خواهيم پرداخت. پژوهش موردي ما در ميان اين بانوان، «شاپوردختگ»، همسر بهرام دوم و مادر بهرام سوم است كه به احتمال فراوان مدتي نيز به عنوان وليعهد شاهِ ساساني نيز انتخاب شده بود.