تاثير تركيب هورموني بر پرآوري درون شيشه اي گياه زنجبيل (Zingiber officinale Roscoe)

هدف: گياه زنجبيل (Zingiber officinale Roscoe) يكي از گياهان خانواده Zingiberaceae بوده و از مهم‌ترين ادويه‌‌هاي‌‌جهان است كه ريزومي تند و معطر توليد مي‌كند و خواص درماني زيادي دارد. اين گياه توانايي توليد بذر را به‌دليل عقيمي شديد ندارد. تكثير گياه از طريق ريزوم، هزينه‌هاي كشت و احتمال حمله عوامل بيماريزا را بالا مي‌برد. بنابراين استفاده از روش‌هاي تكثير كشت بافت مي‌تواند كمك موثري در جهت افزايش نرخ تكثير و كنترل آلودگي داشته باشد. براي حصول نتيجه بهتر براي كشت‌بافت، ريزنمونه بايد از منابع مادري سالم، تازه و قوي حاصل شود. به دليل آن كه در كالوس و جنين‌زايي سوماتيكي امكان ايجاد موتاسيون وجود دارد معمولا براي تكثير از اين روش‌ها استفاده نمي‌شود و بهتر است از ريز‌نمونه‌هاي نوك‌شاخه و يا جوانه‌ريزوم كه امكان حفظ خصوصيات ژنتيكي را دارند استفاده شود. مواد و روش‌ها: جهت تكثير مستقيم، از ريزنمونه ساقه‌ي برش خورده گياه‌بالغ زنجبيل، برگ‌ها، طوقه و قطعات برش خورده جوانه ريزوم زنجبيل در محيط كشت پايه‌ي MS با 9 نوع تركيب هورموني مختلف استفاده شد كه در آن‌ها از هورمون‌هاي BAP و NAA به تنهايي و يا در تركيب با هم در غلظت‌هاي‌مختلف به‌منظور شاخه زايي استفاده گرديد. ريز‌نمونه ها پس از شاخه‌زايي به محيط كشت MS حاوي يك ميلي‌گرم‌ بر ‌ليتر‌NAA و IBA ‌جهت‌ريشه‌زايي‌منتقل شدند. گياهچه‌هاي بدست آمده در گلدان كاشته شده و به تدريج با محيط بيروني سازگار شدند.نتايج: بهترين ريز نمونه براي تكثير سريع و آسان زنجبيل جوانه سالم ريزوم اين گياه بود. بهترين تيمار براي شاخه‌زايي، 2‌ميلي‌گرم‌ بر‌ ليتر از هورمون BAP و يك ميلي‌گرم بر ليتر از هورمون NAA در محيط‌كشت MS بود كه 7‌شاخه در ريزوم جوانه توليد نمود. بهترين تيمار براي ريشه‌زايي، در محيط‌كشت MS حاوي يك ميلي‌گرم بر ليتر از هورمون NAA بود كه 7‌عدد ريشه را در شاخه توليد نمود. در ادامه، گياهچه‌هاي كشت‌بافتي در گلدان حاوي خاك باغچه و كوكوپيت به نسبت 1:1 با موفقيت با محيط گلخانه سازگاري يافتند.نتيجه گيري: نتايج پژوهش حاضر نشان داد، ريزازديادي گياه زنجبيل تحت تاثير نوع تنظيم‌كننده‌هاي رشد و غلظت آن‌ها در محيط‌كشت MS قرار مي‌گيرد و ريزنمونه جوانه ريزوم براي تكثير مستقيم داراي نتايج مطلوبي مي‌باشد.