اثر تنش خشكي بر صفات مورفولوژي، فيزيولوژي و ميزان بيان نسبي ژن‌هاي مهم آنتي اكسيداني در كلزا

هدف: اين مطالعه با هدف بررسي اثر سطوح مختلف تنش خشكي بر صفات مورفولوژي و فيزيولوژي گياه كلزا و بررسي بيان نسبي ژن‌هاي آنتي اكسيداني به منظور شناسايي نحوه پاسخ آنتي اكسيداني ژنوتيپ متحمل در سطوح مختلف تنش خشكي انجام شد.مواد و روش‌ها: آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي نامتعادل در انتهاي مرحله 5 برگي گياه كلزا در 3 تكرار در سال 1401 در گلخانه دانشكده علوم كشاورزي دانشگاه گيلان انجام شد. اثر سطوح مختلف تنش خشكي شامل سطوح بدون تنش (100 درصد)، تنش كم (75 درصد)، تنش متوسط (50 درصد)، تنش شديد (25 درصد) و تنش بسيار شديد (20 درصد ظرفيت زراعي) بر صفات مورفولوژي و فيزيولوژي در ژنوتيپ‌هاي پاييزه SLM046 و Licord كلزا انجام شد. همچنين بررسي ميزان بيان نسبي ژن‌هاي مهم آنتي اكسيداني فردوكسين NADP+ اكسيدوردوكتاز (FNR) و NADPH تيوردوكسن ردوكتاز (NTR) در ژنوتيپ متحمل با استفاده از Real time PCR براساس روش ليواك انجام شد.نتايج: اثر متقابل تنش در ژنوتيپ براي صفات طول ريشه، وزن خشك اندام هوايي، وزن خشك ريشه، ضريب آلومتريك، وزن آب ريشه، كلروفيل a، كلروفيل b، كلروفيل كل، كاروتنوييد و آنتوسيانين در سطح احتمال 1 درصد معني‌دار بود. در سطح 20 درصد FCضريب آلومتريك و در تمامي سطوح تنش وزن خشك ريشه در ژنوتيپ SLM046 بيش‌تر از Licord بود. اعمال تنش خشكي در سطح 75 درصد FC سبب كاهش محتواي نسبي آب برگ در ژنوتيپ‌ها شد. همچنين اعمال تنش در سطح 20 درصد FC سبب كاهش سطح برگ و اعمال همه سطوح تنش سبب كاهش ميزان آنتوسيانين در هر دو ژنوتيپ شد. اعمال تنش در سطح 20 درصد FC سبب افزايش ميزان كلروفيل b و كلروفيل كل در ژنوتيپSLM046 شد. اعمال تنش خشكي در سطوح مختلف سبب كاهش كلروفيل a وb ، كلروفيل كل و كاروتنوييد در ژنوتيپ Licord شد. نتايج نشان داد كه در سطوح بالاتر تنش در ژنوتيپ SLM046 بيان ژن‌هاي FNR و NTR افزايش يافت. نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد كه در شرايط تنش خشكي شديد و بسيار شديد ژنوتيپ SLM046 تحمل بيش‌تري نسبت به تنش خشكي دارد. احتمالا افزايش بيان FNR كه توليد NADPH را به دنبال دارد، به وسيله افزايش بيان ژن NTR تعديل مي‌شود و از اين طريق با تنظيم بيان ژن‌هاي‌ درگير در استرس اكسيداتيو مي‌تواند سبب تحمل به تنش خشكي و بقاي گياه در ژنوتيپ متحمل شود.