تأثير پخش‌ سيلاب بر تغييرات پارامترهاي مختلف پوشش گياهي و بانك بذر خاك (مطالعه موردي پخش سيلاب سرچاهان هرمزگان)

يكي از رايج‌ترين و مرسوم‌ترين روش‌هاي تغذيه مصنوعي آبخوان‌ها، به‌كارگيري روش پخش سيلاب است كه هدف اصلي و مهم آن، تغذيه سفره‌هاي آب‌هاي زيرزميني، افزايش ميزان كمي و كيفي پوشش گياهي و اصلاح خاك پهنه دشت‌ها مي‌باشد. اين پژوهش در سال‌ 1401 باهدف بررسي تأثير پخش سيلاب بر روند تغييرات كمي پوشش گياهي و اثرات پخش سيلاب بر بانك بذر خاك در عرصه پخش سيلاب سرچاهان استان هرمزگان در يك دوره 25 ساله (1376 لغايت 1401) انجام گرفت. ايستگاه پخش سيلاب سرچاهان در 90 كيلومتري شمال بندرعباس (اكوتون اقاليم ايران و توراني و خليج و عماني) واقع است. روش بررسي بدين‌صورت بود كه عرصه پخش سيلاب سرچاهان به‌عنوان تيمار و عرصه‌اي مشابه در مجاورت آن‌كه ازنظر پوشش گياهي و خاك كه فقط امكان سـيل‌گيري ندارد به‌عنوان شـاهد انتخاب گرديد. در اين پژوهش از چهار شبكه آب‌رسان و در هر شبكه از سه بند (عرصه پخش سيلاب) و در هر بند سه ترانسكت و در هر ترانسكت 10 پلات چهار مترمربعي و فاصله پلات‌ها روي هر ترانسكت 20 متر، جهت اندازه‌گيري پارامترهاي مختلف پوشش گياهي به‌عنوان واحدهاي نمونه‌برداري داخل پخش سيلاب به‌صورت تصادفي - سيستماتيك استفاده گرديد و به همين تعداد ترانسكت و پلات در عرصه آبگيري‌نشده به‌عنوان شاهد انتخاب و اندازه‌گيري و آماربرداري صورت گرفت. به‌منظور بررسي بانك بذر نمونه‌هاي خاك توسط ميكروپلات 20 در 20 سانتي‌متري و از دو ژرفاي صفر تا پنج و پنج تا 10 از چهارگوشه و مركز هر پلات برداشت شد. جهت بررسي بانك بذر، نمونه‌هاي خاك در گلخانه دانشگاه هرمزگان كاشته شدند و پس از سبز شدن و شناسايي گونه‌هاي گياهي، تمامي داده‌هاي پوشش گياهي و بانك بذر به كمك نرم‌افزار SAS مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفت. آناليز تنوع زيستي با استفاده از نرم‌افزار PAST انجام شد. نتايج نشان داد كه اثر پخش سيلاب بر درصد پوشش، ميزان توليد، درصد لاشبرگ، درصد سنگ و سنگ‌ريزه، تراكم در هكتار و عمق رسوب در سطح يك درصد معني‌دار است و درصد پوشش، ميزان توليد، درصد لاشبرگ، تراكم در هكتار و عمق رسوب در تيمار شاهد به ترتيب 19/56، 42/6، 1/49 درصد، 5438 پايه و 0/64 سانتي‌متر بعد از عمليات پخش سيلاب به ترتيب 2/6، 3/9، 8/2، 2/6 و 17/3 برابر افزايش‌يافته است. مقايسه ميانگين شاخص‎‌هاي زيستي پوشش گياهي در ژرفاي اول و دوم خاك در بين تيمارهاي مختلف با استفاده از آزمون تي مستقل در سطح 95 درصد نشان داد كه تنوع زيستي پوشش گياهي در ژرفاي اول و دوم خاك در عرصه پخش سيلاب به‎‌طور معني‌‎داري بيش‌تر از شاهد است. تنوع زيستي سيمپسون و شانون، شاخص‎هاي يكنواختي شلدون و بريلئون و شاخص غناي منهينيك و مارگالف در عرصه پخش سيلاب در هر دو ژرفا، به‌‎طور معني‌‎داري بيش‌تر از شاهد بود (در سطح 95 درصد).