پهنه‌بندي مخاطرات و عوامل مؤثر بر حركات توده‌اي دامنه جنوبي دماوند

مخاطرات زميني و ژئومرفيك از مخاطرات مهم طبيعي مي‌باشند كه ساليانه خسارات جاني و مالي زيادي در كل كشورهاي جهان و به‌ويژه ايران به بار مي‌آورند. ازاين‌رو، مطالعه و تهيه نقشه پهنه‌بندي مخاطرات امروزه يكي از اولويت‌هاي هر كشور به شمار مي‌آيد. در اين تحقيق به بررسي و پهنه‌بندي مخاطرات حركات توده‌اي در دامنه‌هاي جنوبي دماوند پرداخته‌شده. براي تهيه نقشه پهنه‌بندي در ابتدا به شناسايي عوامل مؤثر در بروز حركات توده‌اي با استفاده از مباني نظري و پيشينه تحقيق پرداخته شد. بدين ترتيب پارامترهاي اقليمي (بارش، دما، يخبندان) عامل انساني (راه‌هاي ارتباطي، كاربري اراضي)، پارامترهاي توپوگرافي (شيب و ارتفاع و جهت شيب)، پارامترهاي زمين‌شناسي (نوع سنگ، فاصله از گسل)، پارامترهاي هيدرولوژي (فاصله از رودخانه) به‌عنوان متغيرهاي اصلي شناسايي شدند. در اين محدوده مجموعاً 46 مورد زمين‌لغزش با استفاده از عكس‌هاي هوايي مشاهده‌شده كه از اين ميان 36 مورد از پلور تا رينه قرار دارد. براي مدل‌سازي و پيش‌بيني خطر نسبي حركت‌هاي توده‌اي در پژوهش حاضر، از مدل تحليل سلسله مراتبي AHP استفاده خواهد شد. براي وزن‌دهي و مقايسه زوجي متغيرها و زيرمتغيرها با يكديگر ازنظرت ۳۰ خبره و كارشناس استفاده گرديد. درنهايت منطقه موردمطالعه با استفاده از روش سلسله‌مراتبي نقشه پهنه‌بندي خطر وقوع حركات توده‌اي در پنج پهنه خيلي خطرناك، خطرناك، با خطر متوسط، كم‌خطر و بي‌خطر تهيه گرديد. منطقه خيلي خطرناك با تعداد پيكسل خروجي 3773 تقريباً 4/8 درصد منطقه را در برمي‌گيرد. پهنه خطرناك با تعداد پيسكل خروجي 15779، ۲۰ درصد منطقه را در برگرفته است. پهنه با‌ خطر متوسط با تعداد پيكسل خروجي 57335 وسيع‌ترين پهنه در منطقه است كه مساحتي در حدود 72/8 درصد منطقه را پوشانده است. پهنه با خطر كم  با تعداد پيكسل خروجي 1302، تقريباً 1/6 درصد منطقه و پهنه بي‌خطر با تعداد پيكسل 380 كم‌ وسعت‌ترين پهنه منطقه مي‌باشد كه در حدود 0/4 درصد منطقه را در بر‌مي‌گيرد.