بررسي عوامل اقليمي و فعاليت‌هاي انساني در تغييرات رواناب حوضه‌ قزل ‌اوزن

در دهه‌هاي اخير در برخي مناطق جهان، ميزان رواناب به‌طور معني‌داري كاهش يافته است. فعاليت‌هاي بشري و تغييرات آب‌وهوايي دو عامل اصلي در تغيير ميزان رواناب هستند. براين‌اساس تجزيه‌وتحليل عوامل مؤثر و كمّي‌كردن تأثيرات آن‌ها بر ميزان رواناب داراي اهميت زيادي است. در تحقيق حاضر، از روش من-كندال براي بررسي روند تغييرات سري زماني رواناب رودخانه قزل اوزن در ايستگاه يساول استفاده شد. با استفاده از روش پتيت زمان وقوع نقطه‌تغيير در سري زماني سالانه‌رواناب مشخص شد. نتايج حاصل نشان داد كه سري زماني رواناب در حوضه‌بالادست ايستگاه هيدرومتري يساول داراي روند كاهشي بوده و نقطه‌تغيير سري زماني رواناب سال 1997 است. براين‌اساس، سري زماني رواناب به بازه‌زماني پايه و بازه‌زماني ارزيابي تقسيم شد. پس از ورود اطلاعات مربوط به حوضه در مدل SWAT، نسبت‌به اجراي مدل بين سال‌هاي 1987 تا 2010 اقدام شد. از سال‌هاي 1987 تا 1993 مربوط به قبل از نقطه تغيير است. براين‌اساس از سال آماري 1987 به‌عنوان Warmup و از 1988 تا 1991 براي واسنجي و از آمار 1992 و 1993 براي تأييد مدل استفاده شد. براي واسنجي مدل از الگوريتم SUFI-2 در بسته نرم‌افزاري SWATCUP استفاده شد. از آنجايي كه تعداد اين پارامترها زياد است، قبل از واسنجي، تحليل حساسيت مدل نسبت به پارامترها بررسي و پارامترهاي حساس مشخص شد. بررسي نتايج واسنجي و صحت‌سنجي مدل در دوره‌زماني پايه نشان داد كه مدل SWAT عملكرد خوبي در شبيه‌سازي جريان رودخانه در ايستگاه هيدرومتري يساول دارد. همچنين نتايج مطالعه نشان داد نقش تغييرات عوامل اقليمي (76 درصد) بر تغييرات رواناب رودخانه در دوره‌ارزيابي، به مراتب بيشتر از نقش فعاليت‌هاي انساني (24 درصد) است. به‌طوركلي، تحقيق حاضر ضرورت انجام اقدامات لازم براي انطباق با تغييرات آب‌وهوايي و ايجاد دستورالعمل‌هايي براي فعاليت‌هاي انساني براي دسترسي پايدار به منابع آب بيان مي‌كند