مقايسه‌ عملكرد بيلان آب سطحي با استفاده از دو مدل مخزني در حوضه‌ آبخيز كارون-4

بيلان آب در سطح حوضه در ظاهر يك تابع ساده به‌‌نظر مي‌‌رسد، اما برآورد آن فرايندي پيچيده است. به‌همين‌منظور اجزاي مؤثر به زير‌‌بخش‌‌هايي تقسيم و مدل‌‌هاي بيلان آب در شبيه‌‌سازي سيستم منابع آب حوضه استفاده مي‌‌شوند كه به ورودي‌‌هاي مشخصي نياز دارند. از آنجا كه يكي از مشكلات موجود در مناطق كوهستاني كمبود داده است، هدف پژوهش حاضر شبيه‌‌سازي بيلان آب سطحي حوضه‌ آبخيز كارون 4 با استفاده از مدلي با حداقل داده‌ ورودي است. در اين مطالعه، از مدل Exp-Hydro كه داراي ساختاري ساده و نيازمند ورودي‌‌هاي كمّي است و كاربرد آن در ايران جديد تلقي مي‌‌شود، استفاده شد. ورودي‌‌هاي اين مدل مقادير روزانه‌ بارش، دما، دبي و تبخير- تعرق پتانسيل و خروجي آن جريان روزانه‌ خروجي حوضه است. سپس نتايج اين مدل با يك مدل بيلان آب روزانه بر مبناي مخزن كه در اين مطالعه با اصلاح ساختار مدل اصلي حاصل شده‌است، مقايسه شد. دوره‌ آماري اين پژوهش سال‌هاي 2000 تا 2020 است كه دوسوم داده‌‌ها براي دوره‌ واسنجي و يك‌سوم آن براي دوره‌ اعتبارسنجي استفاده شد. جداسازي مقدار جريان پايه از دبي روزانه مشاهداتي با استفاده از نرم‌‌افزار WHAT و روش فيلتر ديجيتال بازگشتي انجام شد. نتايج ارزيابي كارايي مدل‌‌ها نشان داد كه مدل توسعه داده شده با مقدار ضريب كارايي نش-ساتكليف 76/0 در هر دو دوره‌ واسنجي و اعتبارسنجي نسبت‌به مدل Exp-Hydro با مقدار 69/0 در دوره‌ واسنجي و مقدار 6/0 در دوره‌ اعتبارسنجي عملكرد بهتري داشته است. همچنين مدل بيلان آب توسعه‌داده‌شده جريان‌‌هاي كم را با دقت بيشتري برآورد كرده و درباره‌ جريان‌‌هاي سيلابي هر دو مدل كم‌‌برآوردي داشته‌‌اند.