كاركرد مفهوم «بيش‌متنيت» در اقتباس سينمايي از داستان «آرامش در حضور ديگران»

روايت را مي‌توان در بيشتر پاره‌گفتارهاي فرهنگي كه زنجيره‌اي از رخدادها در فضاهاي مختلف هستند، جست‌وجو كرد. شكل‌هاي مختلف روايي داراي تأثيروتأثراتي بر يكديگرند كه به ايجاد روابط بينامتني ميان آن‌ها مي‌انجامد. بينامتنيت با مطالعه‌ي ساختار متون، روابط و اثرات ميان آن‌ها را موردبررسي قرار مي‌دهد. ازاين‌ميان نظريه‌ي «بيش‌متنيت» ژرار ژنت (كه زيرشاخه‌اي از نظريه‌ي ترامتنيت او است)، موضوع اين مقاله است. از آن‌جا كه آثار اقتباسي در ذيل اين نظريه قرار مي‌گيرند، در مقاله با استفاده از اين نظريه به بررسي فرآيند اقتباس فيلم «آرامش در حضور ديگران» اثر «ناصر تقوايي» از داستاني به همين نام اثر «غلامحسين ساعدي» پرداخته شده است. مقاله با روشي تحليلي- توصيفي و با فرض «ترانسپوزيسون» يا «جايگشت» انگاشتن نوع اين بيش‌متنيت، ابتدا به معرفي مختصري از تعريف ساختار روايي و عناصر آن و همچنين نظريه‌ي بيش‌متنيت ژرار ژنت پرداخته و سپس روند تقليلي و گسترشي فيلم را در اقتباس از اثر با تحليل و شرح ساختار روايي آن بيان كرده است. در پايان اين نتيجه حاصل شده كه فيلم «آرامش در حضور ديگران» به‌دليل انجام تغييرات جدي و ايجاد سبكي جديد در فرآيند اقتباس، اثري از نوع «جايگشت» يا «ترانسپوزيسون» در مفهوم بيش‌متنيت است.