ماخوليا از فرويد تا كريستوا در خوانش دو اثر از ساموئل بكت، همه افتادگان و دست آخر

در اروپا پس از جنگ‌جهاني‌اول، سربازاني كه از جنگ بازمي‌گردند و بازماندگان آن‌هايي كه مرده‌اند تجربه فقدان، سوگواري و ماخوليا را ازسر مي‌گذرانند. زيگموند فرويد در تلاش براي معرفي علم جديد روان‌كاوي پرسش از چيستي‌وچرايي ماخوليا را با مقاله‌ي «ماتم و ماخوليا» عمده مي‌كند و مراحل مختلف آن را برمي‌شمرد. پس از او، با نوآوري‌هاي ژاك لكان و ژوليا كريستوا بدان افزوده مي‌شود؛ تمركز فرويد بر اگو بود، دو ديگر بر سوژه و هستي‌اش چرخش مي‌كنند. در كار كريستوا، ماخوليا به‌عنوان مفهومي كه فرويد به تبيين روان‌كاوانه آن پرداخت و لكان آن را با دريافت‌هايي از امر خيالي، امر نمادين و امر واقعي تركيب كرد، وارد مي‌شود. او با دريافت‌هاي جديد خود هم‌چون امر نشانه‌اي، كورا و آلوده‌انگاري، به‌طورويژه با كتاب خورشيد سياه ماخوليا بدان رجوع كرده و نوري تازه بر آن مي‌تاباند. دو اثر موردنظر از ساموئل بكت يعني نمايشنامه همه‌ي افتادگان و شخصيت‌هاي خانم و آقاي روني و نمايشنامه دست آخر و شخصيت‌هاي هَمْ و كلاو، هر دو در سال ۱۹۵۷ نوشته شده‌اند و مقوله فقدان و تبعات آن را در دو سطح متفاوت به‌ترتيب شخص و جهان او با حركتي از عينيت به ذهنيت فرد ماخوليايي در خود گنجانده‌اند؛ خوانش هريك بدون ديگري باعث غفلت از جنبه‌اي از زخم ماخوليا مي‌شود. اين مقاله از اين نمونه‌موردي‌هاي مناسب براي بررسي نشانه‌هاي روشن و ريشه‌هاي مبهم اين بيماري بهره مي‌برد. در آن‌ها، فراتر از جهان محتضر، آنچه كم‌رنگ شده معنا و توانايي برقراري ارتباط است و زبان آن‌ها نيز به‌تدريج در حركت از نمايشنامه اول به دوم، زباني نارسا و هذياني شده، عواطف به‌صورت حداقلي بروز پيدا كرده و امري نام‌ناپذير در فضا درج مي‌شود كه مؤيد جهاني فقير و محنت‌زده است.