جنبه‌هاي اخلاقي كاتارسيس تراژيك در پيوند با كاتارسيس موسيقايي نزد ارسطو

در اين مقاله جنبه‌هاي اخلاقي در مفهوم كاتارسيس تراژيك از ديدگاه ارسطو موردمطالعه قرار گرفته است. اين مطالعه بر‌مبناي پيوند ميان جنبه‌هاي اخلاقي در مفهوم كاتارسيس تراژيك با همين جنبه‌ها در كاتارسيس موسيقايي از ديدگاه ارسطو انجام گرفته است.بنابر رساله‌ي فن شعر تراژدي با برانگيختن عواطف ترس و شفقت موجب كاتارسيس مخاطب از اين عواطف مي‌شود. ارسطو در فصل هشتم رساله‌ي سياست معتقد است كه برخي از انواع موسيقي در تربيت اخلاقي مخاطب مؤثرتر واقع مي‌شوند. اين انواع مؤثرتر با فرآيندهايي دور از افراط‌وتفريط، عواطف مخاطب خود را برمي‌انگيزند و حاصل اين برانگيختگي عواطف، متعادل شدن آن‌ها در مخاطب است. همان‌طور كه در رساله‌ي اخلاق نيكوماخوس نيز شرط اصلي براي كنش ‌فضيلت‌مندانه را رعايت قاعده‌ي حد وسط دانسته است و در فن شعر هم براي تراژدي كه محاكات كنش‌ها و زندگي است، چنين شرطي را براي كنش ‌فضيلت‌مندانه‌ي شخصيت قايل است. در رساله‌ي سياست، هم‌چنين به اين نكته توجه شده كه آثار محاكاتي خوب (كه ازجمله‌ي آن‌ها موسيقي و تراژدي است) بايد ازطريق شبيه‌سازي اخلاقي با ابژه‌هاي عيني بازنمايي‌شان در واقعيت پديد آيند كه تحت‌تأثير عواطف قرار دارند. بنابراين كاتارسيس تراژيك طي شرايطي، با سازوكارهايي شبيه به كاتارسيس موسيقايي اعتدال اخلاقي را در عواطف آدمي موجب مي‌شود. پرسش‌هاي اين پژوهش بدين‌شرح هستند كه اول، ميان وجه اخلاقي كاتارسيس تراژيك و كاتارسيس موسيقايي چه پيوندهايي وجود دارد؟ و دوم، احساسات لذت و درد حاصل از كاتارسيس موسيقايي، از وجه اخلاقي چه پيوندي با همين احساسات در تراژدي دارند؟ اين يك پژوهش كيفي است و به شيوه‌ي توصيفي- تحليلي برمبناي داده‌هاي كتابخانه‌اي (عمدتاً آثار اصلي ارسطو) انجام شده است. هم‌چنين به‌دليل زياد بودن اصطلاحات پيچيده‌ي فني در كار ارسطو روش مقابله‌ي تخصصي بين متون ترجمه و اصل معتبر انگليسي، به‌عنوان بخشي از روش پژوهش انجام شده است.