رد پاي گاو اسطوره اي در سينماي ايران نمونه نقد اسطوره محور

از زمان انتشار كتاب آناتومي نقد اثر نورتروپ فراي، نقد اسطوره گرا يكي از مهمترين و ثمربخش ترين شاخه هاي نقد ادبي بوده و به يكي از گرايش هاي غالب در مطالعات ادبي دانشگاهي در بريتانيا و آمريكا تبديل شده است. به نظر مي رسد كه تقريباً همۀ نمونه هاي نقد اسطوره گرا از دو جهت با هم اشتراك دارند. نخست آنكه از اثر هنري آغاز مي كنند و به جست‌وجوي رد پاي اساطير در آن مي پردازند؛ دوم آنكه ديدگاه همۀ آنها نسبت به اساطير كم‌و‌بيش ايستا است و كمتر به دگرگوني هاي عناصر و درون مايه هاي اسطوره ا در طول تاريخ توجه مي كنند. در اين مقاله، رويكردي جديد معرفي مي شود كه آن را نقد اسطوره محور ناميده ايم، از هر دو جهت با نمونه هاي متداول نقد اسطوره گرا تفاوت دارد. در اين رويكرد از يك اسطوره و بررسي روند دگرگوني آن در طول تاريخ آغاز مي‌كنيم، سپس به رديابي آن اسطوره و نسخه هاي بديلش در آثار هنري مي پردازيم و از اين راه پيوندهاي پنهان آثار هنري را آشكار مي كنيم.اين مقاله از دو بخش نظري و عملي تشكيل شده است. در بخش نظري مقدمه اي كوتاه دربارۀ نقد اسطوره گرا ارائه كرده‌ايم؛ سپس نقد اسطوره محور را معرفي نموده ايم  و بر تفاوت آن با شيوه هاي متداول نقد اسطوره گرا تأكيد كرده ايم. در بخش دوم نمونه اي عملي از نقد اسطوره محور ارائه كرده ايم. ابتدا شرح كوتاهي در بارۀ اسطوره هاي گاوكشي و دگرگوني آنها در طول تاريخ ارائه كرده و سرانجام بازتاب اين اسطوره ها را دو اثر مهم سينماي ايران، گاو اثر داريوش مهرجويي و قيصر اثر مسعود كيميايي، بررسي مي كنيم و نشان مي دهيم كه از اين راه مي توان از برخي پيوندهاي پنهان و نكات مبهم اين دو اثر رمزگشايي كرد.