نقد روان‌شناختي شخصيت سعيد مهران در رمان «اللص و الكلاب »براساس نظريۀ عقده حقارت آلفردآدلر

نقد روان‌شناختي تلاشي براي كشف مسائل روان‌شناسي از خلال متون ادبي است. يكي از نظريه هاي روان شناختي كه بابرخي متون ادبي قابل تطبيق مي-باشد،نظريه عقده حقارت آلفرد آدلر است. از نظر آدلر عقدۀ حقارت وقتي ايجاد مي‌شود كه فرد نمي‌تواند حقارت‌هاي معمول خود را جبران كند و از همين رو احساس درماندگي مي‌كند. مقالۀ حاضر به بررسي روان‌شناختي شخصيت سعيد مهران در رمان اللص و الكلاب نجيب محفوظ مي‌پردازد. از جمله اهداف اين پژوهش شناسايي عوامل شكل‌گيري عقدۀ حقارت در شخصيت قهرمان داستان يعني سعيد مهران است. بازيابي پارامترهاي عقده حقارت در شخصيت مذكور و تبيين مكانيسم هاي جبراني مورد استفادۀ وي، از ديگر اهداف اين جستار به شمار مي آيد. پژوهشحاضربا روش توصيفي _تحليلي و با رويكرد روان شناختي انجام شده و به اين نتايج دست يافته است كه سعيد مهران ازدوران كودكي به دليل از دست دادن والدين، فقر و انزواي اجتماعي احساس حقارت مي-كرده و پس از آن حوادث ناگواري مانند خيانت همسر و احساس شكست در باورها سبب ايجاد انگيزه براي گرفتن انتقام از تمام افرادي مي‌شود كه به زعم او در زندگيشاثر منفي داشته اند.در نهايت اين احساس حقارت در وجود سعيد مهران تبديل به عقدۀ حقارت مي‌شود، به گونه‌اي كه در نتيجۀ آن، زندگي وي به تاريك‌ترين نقطۀ ممكنرسيدهو به مرگ وي مي‌انجامد.