آشنايي‌زدايي ادبي در شعر «الحرية» سروده احمد مطر با تكيه بر نظريه ي بافت زباني

اصطلاح آشنايي‌زدايي ادبي پس از مطرح شدن توسط شكلوفسكي منتقد شكل‌گراي روس مورد توجه بسياري از پيروان مكتب نقد فرماليسم قرار گرفت. در نقد فرماليسم با تكيه بر بررسي عناصر درون متن در پي آن است كه از جنبه‌هاي آشنايي‌زدايي در اين عناصر پرده بردارد؛ لذا شخصيت -نويسنده، رويدادهاي اجتماعي و تاريخي كه پيرامون اثر ادبي رخ داده است در نقد فرمالسيتي تا حد زيادي ناديده گرفته شده و با تمركز بر شكل و بافت زياني متن، بررسي ميزان انسجام و ادبيت متن مورد تحليل قرار مي‌گيرد. از اين رو يكي از مهم‌ترين مباحثي كه با اصول فرماليسم پيوند مي‌خورد نظريه باقت زباني است زيرا هر يك از اين دو نگرگاه نقدي به شيوة متن‌كاوي به بررسي يك اثر ادبي مي‌پردازد و اين مهم از طريق تحليل بافت زباني اثر ادبي و عناصر تشكيل‌دهندۀ آن در سطوح مختلف از جمله سطح واژگاني، دستوري، بلاغي و آوايي حاصل مي‌شود. پژوهش حاضر با روش توصيفي-تحليلي و با تكيه بر نظريه بافت زباني به بررسي نمود آشنايي‌زدايي در شعر «الحرية» سروده احمد مطر در سطح زباني و درونمايه مي‌پردازد. نتايج نشان مي‌دهد كه مفهوم آزادي و تقابل آن با اسارت در اين قطعه‌شعر به شكلي نامتعارف به تصوير كشيده شده است. گزينش هدفمند واژگان و اصوات حروف، چينش عبارت‌ها در كنار يكديگر و كاربست آرايه‌هاي بلاغي همسو با بافت زباني متن همگي در راستاي ايجاد آشنايي‌زدايي در عناصر زباني و درون‌ماية شعر به‌كار رفته‌اند.