بازشناسي انتقادهاي كلامي در بستر روابط اجتماعي در رمان النوم في حقل الكرز اثر «أزهر جرجيس» بر اساس الگوي جنسيت ارتباطي روث وُداك

تحليل گفتمان انتقادي گرايشي از زبان‌شناسي است كه زبان را به‌مثابۀ يك عمل اجتماعي در ارتباط با قدرت، ايدئولوژي و گفتمان و در چهارچوب موقعيت اجتماعي مورد ارزيابي قرار مي‌دهد. روث وداك از نظريه‌پردازان تحليل گفتمان انتقادي است كه قدرت و ايدئولوژي را مسبّب سلطه‌پذيري مي‌داند و اين سلطه‌پذيري در موقعيت‌هاي اجتماعي و سياسي مختلف خود مولّد تبعيض است. اين تبعيض از سوي گروه‌هاي زباني سلطه‌پذير و منفعل در چارچوب بافت‌هاي كلامي مورد انتقاد و اعتراض قرار مي‌گيرد. انتقاد كلامي از تبعيض به‌واسطۀ حضور مؤلفه‌هاي نژادپرستي، ناهنجاري‌هاي اجتماعي، محروميت و طرد اجتماعي و هويت طلبي در بستر شايسته‌سالاري مطرح مي‌شود. بررسي توصيفي- تحليلي مؤلفه‌هاي زباني مزبور به عنوان روش هاي تحليل گفتمان انتقادي وُداك در قالب اعتراض و انتقادهاي كلامي از محتواي رمان النوم في حقل الكرز (2019) به قلم أزهر جرجيس از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. محتواي رمان به‌گونه‌اي ترسيم شده است كه شخصيت اصلي روايت «سعيد ناصر مردان» در تعامل با شخصيت‌هاي مكمّل ديگر از تبعيض‌ها و ناعدالتي‌ها انتقاد مي‌كند. تبعيض‌هايي كه از سوي قدرت و رفتارهاي يك‌جانبه حكومت حاصل مي‌شود و اين انتقاد در بستر چارچوب‌هاي گفتماني ميان شخصيت‌ها صورت مي‌پذيرد. نظريۀ انتقادي وُداك با توجه به اين نكته كه عموماً بستر اعتراض در چارچوب تبعيض‌ها را از مؤلفه‌هاي موردنظر فراهم مي‌سازد؛ لذا تطبيق و بررسي آن در محتواي رمان به وضوح نمايان مي‌شود. بر اين اساس نتيجۀ پژوهش نشان از تصديق قابليت برابرسنجي مؤلفه‌هاي موردي وداك بر محتواي رمان حاضر دارد و اين قابليت متناسب با موقعيت‌هاي اجتماعي، شرايط زباني و ارتباطات كلامي نمود يافته است.