پشه آئدس و تب دنگي در ايران و جهان؛ اهميت پزشكي، پيشگيري و كنترل

تب دنگي ناشي از آربوويرس‌ عمدتاً توسط پشه‌هاي آئدس منتقل مي‌گردد و يك نگراني مهم بهداشت عمومي ‌در سراسر جهان است. گونه‌هاي مختلف جنس پشه‌ آئدس كه در انتقال ويروس دنگي نقش دارند شامل Aedes aegypti و Aedes albopictus، Aedes cinereus به دليل توزيع گسترده آن در مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري (در بيش از 140 كشور) به عنوان ناقلين كليدي مطرح هستند و در ايران نيز به ويژه در مناطق جنوبي، جنوب شرقي و شمالي كشور پراكنش دارند. چالش‌هاي تشخيص تب دنگي شامل تمايز آن از ساير بيماري هاي تب دار و شناسايي علائم هشداردهنده دنگي شديد در اوايل دوره بيماري است. علائم و نشانه هاي تب دنگي شامل تب حاد، علائم هشداردهنده تب دنگي شديد و عوارض بالقوه است. سير باليني نيز شامل فاز تب، مرحله بحراني، و مرحله بهبودي است. درك جامع تظاهرات و سير باليني، شاخص‌هاي پيش آگهي، الگوريتم‌هاي تشخيصي و روش‌هاي آزمايشگاهي براي تشخيص دقيق، طبقه‌بندي خطر و مديريت بيماري اهميت زيادي دارد. همچنين عدم وجود درمان‌هاي ضد ويروسي اختصاصي يا واكسن‌هاي ضد تب دنگي، مراقبت‌هاي حمايتي و درمان علامتي را براي مديريت اين بيماري ضروري مي‌سازد.در مطالعه مروري حاضر در مديريت تب دنگي، از مراقبت‌هاي حمايتي، مديريت مايعات، داروهاي ضد تب و ضد درد و درمان هاي ضد ويروسي بحث مي‌شود. علاوه بر اين، استراتژي‌هاي درماني بالقوه آينده بررسي مي‌گردد و اهميت تشخيص زودهنگام و مداخله پزشكي فوري در بهبود پيامد بيماري برجسته مي‌شود. همچنين اهداف ايمونولوژيك، پلتفرم‌هاي واكسن، كارازمايي‌هاي باليني و چشم‌اندازهاي آينده براي واكسيناسيون تب دنگي توصيف مي‌گردد و استراتژي‌هاي پيشگيري با هدف قرار دادن پشه‌ آئدس و چالش هاي پيش رو ارايه مي‌شود. به نظر مي‌رسد با پذيرش رويكرد جامع و بين رشته‌اي، بتوان راه را براي پيشرفت‌هاي آينده در پيشگيري و مديريت تب دنگي در زمينه انتقال پشه‌ آئدس هموار نمود. براي مبارزه با تب دنگي و كاهش بار آن بر جمعيت‌هاي متاثر در سرتاسر جهان، به تلاش‌هاي تحقيقاتي مداوم، همكاري هاي مبتكرانه و آموزش بهداشت عمومي نياز است.