ارزيابي تاثير متغيرهاي اقتصادي- نهادي- انرژي بر ردپاي اكولوژيكي: كاربرد مدل پانل كوانتايل در كشورهاي منتخب منطقه منا

هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي تاثير شاخص‌هاي اقتصادي، كيفيت نهادي، و بهره‌وري انرژي بر ردپاي اكولوژيكي (به عنوان شاخصي براي ارزيابي درجۀ تخريب محيط‎زيست) است. براي اين منظور، از داده‌هاي ساليانه 15 كشور منطقه منا (خاورميانه و شمال آفريقا) طي دوره زماني 1990 تا 2021 با رويكرد پانل كوانتايل استفاده شده است. مدل‌ پانل كوانتايل امكان بررسي نحوۀ تاثير متغيرهاي پژوهش بر ردپاي اكولوژيكي را طي كوانتايل (چندك‌)هاي مختلف فراهم مي‌كند. يافته‌ها حاكي از اثرگذاري ضرايب متغيرها بر ردپاي اكولوژيكي مطابق مباني نظري مورد انتظار است، به‎نحوي كه توليد ناخالص داخلي سرانه، نسبت سرمايه گذاري مستقيم خارجي، درجۀ شهرنشيني و بي ثباتي سياسي نيز اثر مثبت و معناداري بر ردپاي اكولوژيكي دارند و شاخص باز بودن تجاري، كنترل فساد، شاخص دموكراسي و بهره وري انرژي نيز اثر منفي و معناداري بر ردپاي اكولوژيكي مي‏ گذارند. اين اثرگذاري در كوانتايل مختلف ثابت نبوده است، به‎نحوي كه ميزان اثرگذاري متغيرهاي توليد ناخالص داخلي سرانه، بهره وري انرژي، نسبت سرمايه گذاري مستقيم خارجي، درجۀ شهرنشيني و بي‌ثباتي سياسي در كوانتايل‌هاي بالا به‎مراتب بيش‎تر از كوانتايل‌هاي پايين است و ميزان اثرگذاري متغيرهاي شاخص باز بودن تجاري، كنترل فساد و شاخص دموكراسي در كوانتايل‌هاي پايين، بيش‎تر از كوانتايل هاي بالاست.