بررسي مقدماتي اثر چند حشره‌كش روي برخي از دشمنان طبيعي كرم ساقه‌خوار نواري، Chilo supprassalis Walker در زيست بوم شاليزار

بيش از 50 سال از ظهور ساقه خوار نواري برنج، Chilo supprassalis Walker در كشور مي گذرد و طي اين مدت به طور عمده تحت كنترل شيمايي به ويژه با سموم گرانوله بوده است. اخيرا كاربرد حشره كش هاي مايع براي كنترل اين آفت در حال رواج است، اما، تاثير آنها بر دشمنان طبيعي كمتر مورد بررسي قرار گرفته است. اين پژوهش، اثر سه حشره كش شامل، فيپرونيل (SC5%)، ديازينون (EC60%)، فنيتروتيون (EC50%) در مقايسه با شاهد (آب‏پاشي) روي مهمترين دشمنان طبيعي مزارع برنج، آسيابك، Orthetrum sabina L. (Odonata: Libellulidae)، سن آندرالوس، Andrallus spinidens F. (Hemiptera: Pentatomidae)، سوسك دراكولا، Paederus fuscipes Curtis (Coleoptera: Staphylinidae)، عنكبوت آرجيوپه ( Araneae: (Araneidae Doleschall Argiope catenulata، عنكبوت تتراگناتا،Tetragnatha sp. (Araneae: Tetragnathidae)  و زنبور تريكوگراما Trichogramma brassicae Bezdenko (Hymenoptera: Trichogrammatidae) طي 2، 7 و 14 روز بعد از سمپاشي مورد مطالعه قرار گرفت. نتايج حاصل نشان داد كه حشره كش هاي فوق در 2 و 14 روز بعد از سمپاشي به ترتيب بيشترين و كمترين تاثير سوء روي دشمنان طبيعي داشتند. در مجموع بر اساس نتايج حاضر و استاندارد قوانين سازمان بين‏المللي كنترل بيولوژيك، حشره كش فيپرونيل مايع Sc5% از ميان سه حشره كش، با ايجاد 3.78 %كاهش جمعيت، كمترين تاثير روي دشمنان طبيعي مزارع برنج داشت و در رتبه كم‏خطر تا خطر متوسط قرارگرفت. با گذشت زمان، تاثير حشره‌كش‌‏هاي مورد استفاده به ويژه فيپرونيل مايع روي دشمنان طبيعي شيب نزولي داشت. با توجه به سابقه مصرف طولاني مدت حشره‌كش‌هاي شيميايي نظير ديازينون گرانول عليه كرم ساقه‌خوار نواري برنج در زيست بوم شاليزار‏هاي شمال كشور (بالغ بر پنج دهه) و نيز به دليل پرخطر بودن، سميت بالا و تبعات منفي ديگر براي كشاورزان و زيست بوم شاليزار، معرفي حشره‌كش‌هاي جديد سهم به‏سزايي در كاهش خطرات فوق خواهند داشت. بنابراين، به نظر مي‌رسد حشره كش فپيرونيل مايع به مقدار يك ليتر در هكتار مخاطرات كمتري نسبت به ساير حشره‌كش‌هاي آزمايش شده در اين تحقيق براي حشرات مفيد در اكوسيستم زراعي برنج داشته باشد.