اثر باكتري‌هاي محرك رشد گياه (PGPR) بر نماتد سيستي غلات (Heterodera avenae) در شرايط آزمايشگاه و گلخانه

يكي از مهمترين عوامل مهم و خسارت زاي گندم نماتد سيستي غلات با نام علمي Heterodera avenae مي‌باشد. نماتد‌هاي انگل گياهي يكي از عوامل مهم محدودكننده رشد غلات در سراسر دنيا به شمار مي آيند. به منظور كنترل اين بيمارگرها از روش هاي زراعي، شيميايي و كنترل زيستي استفاده مي شود. باكتري‌هاي محرك رشد مي توانند به عنوان عوامل كنترل زيستي بيمارگر نيز نقش ايفا كنند. اين باكتري ها با عملكردهاي مفيدي، مانند كلاته كردن آهن از طريق توليد سيدروفور، انحلال فسفات، تثبيت نيتروژن و توليد آنزيم‌هاي پروتئاز و كيتيناز به رشد گياه نيز كمك مي كنند. در پژوهش حاضر ريشه هاي گندم داراي علائم مشكوك به نماتد سيستي غلات از منطقه دزفول در سال زراعي 1401-1400 جمع آوري شد. پس از بررسي هاي اوليه نماتد عامل بيماري شناسايي و تكثير شد. با توجه به مشخصات ريخت سنجي و ريخت شناسي لاروها و سيست ها مخصوصا مخروط انتهايي آن، گونه نماتد H. avenae تشخيص داده شد. سپس اثر هفت سويه باكتريايي محرك رشد بومي بر ميزان تفريخ تخم و مرگ و مير لارو هاي نماتد سيستي غلات درون تشتك پتري در آزمايشگاه بررسي گرديد. تاثير پنج سويه باكتري منتخب براساس آزمون آزمايشگاهي، در گلخانه روي نماتد سيستي غلات همرا با تيمار گوگرد و نماتدكش Nematex EC مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه در شرايط آزمايشگاهي سويه هاي باكتريايي توانستند به طور متوسط 62 درصد ميزان تفريخ تخم را كاهش دادند. بيشترين كاهش تفريخ تخم را باكتري Bacillus pumilus با 73 درصد ايجاد كرد. ميزان درصد مرگ و مير لارو ها در آزمون آزمايشگاهي نيز به طور ميانگين 63 درصد نشان داده شد كه تيمار باكتري  B. pumilus با 70 درصد بيشترين درصد مرگ و مير را نشان دادند. نتايج بررسي هاي گلخانه اي نشان داد كه تيمار هاي گوگرد-گياه سالم، گوگرد-نماتد و باكتري B. pumilus و P. fluorescens در تيمار گياه سالم و نماتد در خصوصيات ارتفاع بوته، وزن تر و خشك بوته و ريشه بيشترين اثر را داشتند. همچنين بيشترين مقدار كاهش ميزان تعداد سيست در تيمار B. pumilus با تعداد 1± 49 عدد سيست مشاهده شد. در بررسي تعداد تخم در سيست بيشترين كاهش تعداد تخم در سيست در تيمارهاي Nematex EC و باكتري B. pumilus با تعداد 1±67 و 2±111 مشاهده شد. همچنين در بررسي تعداد لارو زنده در گلدان بيشترين كاهش ميزان لارو در تيمار Nematex با 1± 87 عدد مشاهده شد.