تعيين شكارگر غالب سپردار سفيد خرما Parlatoria blanchardi با استفاده از نشانگرهاي ملكولي در نخلستان‌هاي بم

خرما به عنوان يك محصول اقتصادي ارزشمند در نواحي جنوبي ايران است. استان كرمان بيشترين سطح زير كشت نخيلات را در كشور دارد. سپردار سفيد خرما Parlatoria blanchardi يكي ازآفات شاخص درخت خرما در ايران است كه در برخي موارد، خسارت زيادي به باغات خرما  به‌خصوص درختان جوان وارد مي‌كند. كنترل آفات خرما معمولاً با استفاده از حشره‌كش‌ها در دهه‌هاي گذشته انجام شده است. اما با توجه به جنبه‌هاي منفي برنامه‌هاي كنترل شيميايي، در سال‌هاي اخير به برنامه مديريت تلفيقي آفات و كنترل بيولوژيك توجه شده است. شكارچيان مهم و موثري در نخلستان‌ها وجود دارند. يكي از عوامل مهم در موفقيت كنترل بيولوژيك و از شاخص‎هاي معيار انتخاب، يافتن برهمكنش‌‌هاي بين شكارگر و طعمه‌‌هاي مختلف آن‌ها است. برهمكنش‌‌هاي بين شكار و شكارگر و برهمكنش‌‌هاي بين شكارچيان عمومي و طعمه‌‌هاي مختلف آن‌ها اجزاي كليدي مطالعات اكولوژيكي است كه به دنبال توضيح فرآيندهاي پويايي جمعيت جانوران است كه مي‌توان از آنها در برنامه‌هاي مديريت تلفيقي آفات استفاده كرد. براي تعيين دشمنان طبيعي مؤثر، استفاده از نشانگرهاي مولكولي كاربرد روزافزوني پيدا كرده است. براي تعيين فراواني ژنوم سپردار در دستگاه گوارش شكارگرها، نمونه‌برداري‌هاي منظم ماهانه از شكارگرها انجام شد. آزمايش با روش دستي استخراج DNA بر پايه CTAB انجام و براي بررسي ژنوم سپردار از طريق مقايسه نمونه‌ها از دو نشانگر ملكولي (233 و 186 جفت باز) ژن ميتوكندريايي سيتوكروم اكسيداز I (COI) از سپردار سفيد خرما استفاده شد. تعداد و محدوده زمان‌‌هاي نمونه‌برداري پس از تغذيه به نوع شكارچي مورد مطالعه بستگي دارد و بايد از ابتدا مورد توجه قرار گيرد. حداكثر زمان تشخيص از چند ساعت تا 5 روز پس از تغذيه با طعمه متغير است. بدين جهت يك آزمايش نيز براي تعيين حداكثر زمان رديابي بقاياي ژنوم شكار در دستگاه گوارش شكارگر نيز طراحي گرديد. نتايج تأييد كننده اختصاصي بودن پرايمرهاي مورد استفاده بود. بهترين زمان براي رديابي ژنوم 24 ساعت پس از تغذيه تعيين گرديد. همچنين نتايج نشان داد كه گونه كفشدوزك Chilocorus bipustulatus L. با بيشترين ميزان فراواني رديابي مبتني بر DNA سپردار سفيد خرما گونه غالب و مؤثر در نخلستان‌هاي مورد ارزيابي مي‌باشد. نتايج پژوهش حاضر، پتانسيل استفاده در كنترل بيولوژيكي و مطالعات اكولوژيكي تعاملات شكارچي و طعمه مورد استفاده را دارا است.