نقدي بر پژوهش‌هاي آماري در قرآن كريم بر پايۀ ويژگي‌هاي رسم‌المصحف

تني چند از قرآن‌پژوهان، به‌ويژه در عصر حاضر به پژوهش آماري در قرآن كريم پرداخته‌اند و هدف آن‌ها عمدتاً اثبات اعجاز قرآن كريم از راه تحليل‌هاي عددي و آماري است. اما يكي از دغدغه‌هاي قرآن‌پژوهان همواره اين است كه تا چه اندازه مي‌توان به نتايج اين پژوهش‌ها اعتماد كرد و بدان استناد جست؟در پي سنجش درستي نتايج چنين بررسي‌هايي، به بررسي اجمالي رسم‌الخط عربي عموماً و رسم‌المصحف خصوصاً پرداخته‌ايم. نتيجۀ بررسي‌ها در اين زمينه نشان مي‌دهد كه پژوهشگران عددي و آماري به‌سبب ناآشنايي با مسئلۀ خط و كتابت و تاريخ نگارش مصاحف، خط مصاحف متداول را حقيقتي ثابت و تغييرناپذير تلقي كرده‌اند، درحالي‌كه در نوشتن بسياري از كلمات و حروف در عربي و به‌ويژه در مصاحف، دستوري يكسان و مورد اتفاق همگان در اختيار نداريم، چندان كه با نوشتن يك حرف يا يك كلمه يا يك جمله به دو يا چند شكل، از تحليل‌هاي آماري نتايج متفاوتي حاصل مي‌شود.اين بررسي‌ها به‌روشني نشان مي‌دهد كه نتايج بسياري از اين پژوهش‌ها -البته نه همۀ آن‌ها اطمينان‌بخش نيست و به درنگ و تأمل بيشتر نياز دارد.