اثبات گستردگي و حاكميت «نقل لفظ» بر حديث شيعه در پرتوِ «كتاب‌محور» بودن آن

چگونگي ثبت احاديث به‌گاه صدور، يكي از مباحث بنيادين در تاريخ حديث شيعه است. ازجمله پرسش‌هاي مهم اين است كه راويان به ثبت و انتقال عين الفاظ صادرشده از معصومان(ع) اقدام مي‌كرده‌‌‌اند يا هدفشان تنها انتقال معنا و مفهوم اصلي ايشان بوده است. تمركز بر واقعيات حاكم بر تاريخ حديث شيعه، با رويكرد كتاب‌محوري، گستردگي و اصالت و حاكميت نقل لفظ بر حديث شيعه را نشان مي‌دهد. حديث شيعه كه در پرتوِ مديريت معصومان(ع) بر بستر كتابت و در قالب كتاب‌هاي حديثي پيش مي‌رفته، با كمترين آسيب در دريافت و انتقال حديث روبه‌رو بوده است و ازاين‌رو «نقل به معنا»، كه با نقل شفاهي حديث پيوند تنگاتنگ داشته، در حديث كتاب‌محور شيعه كمترين ظهور و بروز را داشته است. افزون‌بر آن، احاديث مرتبط با شيوۀ انتقال احاديث را مي‌توان نشانهٔ ديگر اصالت نقل لفظ در حديث شيعه دانست. پديدۀ «اختلاف متن احاديث» نيز كه در نگاه ابتدايي شاهدي برخلاف ادعاي مذكور است، نظر به بستر و اسباب پيدايش آن، دلالتي بر گسترۀ نقل معنا و حاكميتش بر حديث شيعه ندارد.