افزايش توان ملكه زايي زنبور مخملي (Hymenoptera: Apidae) Bombus terrestris به كمك تركيب پيري پروكسي فن

زنبورهاي مخملي اهميت زيادي در گرده‌ افشاني گياهان وحشي، محصولات كشاورزي و گلخانه‌اي دارند. معروف‌ترين گونه از زنبورهاي مخملي، Bombus terrestris است كه كلني‌هاي آن به‌ صورت تجاري در سراسر جهان به فروش مي‌رسد. با وجود اين‌كه تجاري‌سازي اين زنبورها از دهه ۱۹۵۰ ميلادي شروع شده، اما همچنان مشكلاتي در راه توليد انبوه آن‌ها وجود دارد. يكي از مشكل‌هاي اساسي، پايين‌بودن راندمان توليد ملكه براي راه‌اندازي كلني‌هاي جديد در اين حشرات است. ازاين رو هدف اصلي اين پژوهش، افزايش تعداد ملكه توليد شده در كلني‌هاي زنبور B. terrestris از طريق افزايش نسبت تبديل لارو كاست كارگر به لارو كاست ملكه در كلني‌هاي اين زنبور تعيين شد. براي اين منظور از تركيب پيري پروكسي فن كه يك آنالوگ هورمون جواني است، استفاده شد. در اين آزمايش، سنين اول و ابتداي دوم لاروي زنبور با سه غلظت ۱، ۳ و ۶ ميلي‌گرم ماده مؤثره بر ليتر از تركيب پيري پروكسي فن تيمار شدند و پنج شاخص زمان ظهور ، تعداد ، وزن ، موفقيت در جفت‌گيري و زنده‌ماني پس از دياپوز ملكه‌هاي توليد شده در كلني‌ها بررسي شد. نتايج نشان داد كه بيشترين تعداد ملكه در تيمار ۳ ميلي‌گرم بر ليتر توليد شد و همچنين كمترين مدت‌زمان ظهور كاست ملكه در كلني نيز براي اين تيمار ثبت شد و بين تيمارها و گواه از لحاظ موفقيت در جفت‌گيري و زنده‌ماني پس از دياپوز، اختلافي ديده نشد. باتوجه‌ به نتايج به‌دست‌آمده مي‌توان اين‌طور بيان كرد كه غلظت ۳ پي‌پي‌ام از تركيب پيري پروكسي فن بر روي سنين اول و ابتداي دوم لاروي زنبور B. terrestris القاكننده اثر هورمون جواني بوده و مي‌تواند باعث افزايش توليد تعداد ملكه در كلني اين زنبور شود؛ بنابراين مي‌توان اين‌گونه نتيجه‌گيري كرد كه تركيب پيري پروكسي فن به‌عنوان يك آنالوگ هورمون جواني را با در نظر گرفتن غلظت، زمان و نحوه استفاده بر روي لاروهاي جوان، مي‌توان براي افزايش تعداد ملكه توليد شده در كلني اين زنبور پيشنهاد نمود.