بررسي وجود حباب عقلايي در بازار ارز ايران با تأكيد بر متغيرهاي بنيادي نرخ ارز

هر متغير اقتصادي و مالي داراي يك‌سري متغيرهاي بنيادي است كه تأثير بسزايي در قيمت آن دارند؛ محققان در حقيقت انحرافات قيمتي صورت گرفته در دارايي‌هاي مالي كه خارج از رفتار متغيرهاي بنيادي باشد را به عنوان حباب قيمت‌گذاري تلقي مي‌كنند. پژوهش حاضر در همين راستا و با در نظر گرفتن دو متغير بنيادي مهم نرخ ارز، تورم و رشد نقدينگي به بررسي حباب قيمتي در نرخ ارز در اقتصاد ايران پرداخته است؛ لذا از آزمون ديكي فولر تعميم‌يافته مبتني بر الگوي چرخشي ماركوف و داده‌هاي فصلي اقتصاد ايران طي دوره زماني 1400-1369 بهره جسته است. در اين مطالعه بدين منظور ابتدا آزمون ديكي فولر تعميم‌يافته در قالب الگوي چرخشي ماركوف براي متغير نرخ ارز مورد استفاده قرار گرفت و سپس بر اساس روش مونت كارلو، ضرايب تخميني و آماره t براي بررسي مانايي يا حباب قيمتي در نرخ ارز مورد استفاده قرار گرفت. نتايج نشان داد كه احتمال حباب قيمتي در رژيم پرنوسان نرخ ارز وجود دارد؛ لذا براي اطمينان از اين موضوع متغيرهاي بنيادي نرخ ارز نيز در قالب الگوي چرخشي ماركوف تصريح شدند تا مشخص شود، نوسانات و جهش‌هاي مشاهده شده در نرخ ارز به دليل حباب قيمتي در نرخ ارز يا به علت واكنش طبيعي به تغييرات تورم و رشد نقدينگي است. بررسي اين موضوع نيز نشان داد در بيشتر فصل‌هايي كه نرخ ارز با جهش همراه بوده، تورم و نقدينگي با افزايش شديدي نسبت به فصل‌هاي ديگر همراه بوده است؛ لذا به جز چند فصل، در بيشتر فصل‌هاي مورد بررسي شواهدي از حباب قيمتي در نرخ ارز مشاهده نشد.