ارائه مدل توسعه استارت‌آپ‌هاي فناورانه در شركت‌هاي پذيرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران جهت پويايي سازوكارهاي راهبري برون‌سازماني

هدف: سازمان‌ها امروزه در محيطي نامطمئن، پيچيده و در حال تغيير فعاليت مي‌نمايند كه نيازمند توسعه‌ قابليت‌ها و ظرفيت‌هايي به‌عنوان كسب مزيت رقابتي است. هدف از پژوهش حاضر ارائه مدل توسعه استارت‌آپ‌هاي فناورانه جهت پويايي سازوكارهاي راهبري برون‌سازماني است. روش‌شناسي پژوهش: پژوهش از نظر هدف اكتشافي و از نظر روش تركيبي (كيفي، كمي) بود. جامعه آماري در پژوهش كيفي شامل خبرگان و مديران عالي شركت‌هاي صنعتي بورس اوراق بهادار بودند كه ۲۰ نفر از آن‌ها به‌صورت هدفمند انتخاب شدند و نمونه‌گيري تا دستيابي به اشباع نظري ادامه يافت. در بخش كمي نيز جامعه آماري شامل 5۰۰ نفر از اعضاي هيأت‌علمي، مديران عالي، مياني و كارشناسان شركت‌هاي صنعتي بورس اوراق بهادار تهران بود و حجم نمونه‌گيري با استفاده از فرمول كوكران ۲۱۷ نفر براي سال‌هاي ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۱ به دست آمد. پژوهش حاضر با استفاده از روش نظريه‌پردازي زمينه بنيان، الگوي جامع توسعه استارت‌آپ‌هاي فناورانه مبتني بر پويايي سازوكارهاي راهبري برون‌سازماني را ارائه و تبيين مي‌كند. يافته‌ها: نتايج بيانگر آن است كه محدوديت منابع مالي (بودجه‌هاي پژوهش و توسعه) و تسهيم ريسك، تحول (چرخش) به‌سوي اقتصاد ديجيتال همگام با تحولات منطقه و جهان، فرآيند نفوذ به بازار و افزايش رقابت‌پذيري و شكل‌گيري مقياس اقتصادي براي توسعه محصول و تحولات اجتماعي و فرهنگي همچون شكل‌گيري طبقه متوسط تحصيل‌كرده و در نهايت ضرورت تأكيد بر تفكر راهبردي در سازمان متناسب با تغيير محيط فعاليت به‌عنوان مقوله‌هاي علي توسعه استارت‌آپ‌ها مي‌باشد. همچنين مقوله‌هاي زمينه‌اي و مداخله‌گر به ترتيب شامل 10 و 5 مقوله شامل شرايط كلان اقتصادي و محدوديت در جذب سرمايه‌گذار خارجي و پيچيدگي ذاتي نوآوري و تجاري‌سازي به‌ويژه در حوزه فناوري‌هاي پيشرفته است. به‌علاوه راهبردها شامل 16 مؤلفه من‌جمله اتخاذ رويكرد استارت‌آپ ناب (چابك) و ريسك‌پذيري و مديريت بحران است. همچنين مقوله پيامدي شامل خلق ارزش براي كسب‌وكارها متعاقب رويكرد بازار محور با ادغام منابع و توسعه محصولات، انعطاف‌پذيري فناورانه و سازماني و كسب مزيت رقابتي پايدار، خلق و تصاحب فرصت‌هاي توسعه و رشد در راستاي توسعه اقتصادي با رويكرد بازآرايي، انطباق و ارتقاي استارت‌آپ با گسترش سرمايه‌گذاري و تخصيص بهينه سرمايه تعيين شد. در بخش كمي نيز، مدل مفهومي پژوهش ارائه‌شده مورد آزمون قرار گرفت و فرضيه پژوهش مورد تأييد قرار گرفت. اصالت / ارزش‌افزوده علمي: يافته‌هاي پژوهش مي‌تواند به توسعه سطح رقابت در بين شركت‌هاي بورس اوراق بهادار مؤثر باشد و انتظار مي‌رود استقرار سازوكارهاي راهبري برون‌سازماني به اجراي اثربخش وظايف هيأت‌مديره و رعايت الزامات قانوني كمك مؤثري بنمايد.