مباني جرم‌انگاري بين‌المللي بوم‌زدايي

بوم‌زدايي به آسيب گسترده يا تخريب زيست‌بوم‌هاي يك قلمرو خاص اشاره دارد و در معناي حقوقي خاص، به تخريب محيط‌زيست در تعقيب اهداف نظامي و آسيب‌هاي زيست‌محيطي گسترده در طول جنگ اشاره دارد. از منظر جرم‌شناسي سبز، چالش اساسي اين حوزه، جرم‌انگاري اقدامات افراد، شركت‌ها، صنايع و دولت‌هايي است كه با وجود شواهد علمي گسترده، به استمرار اين مشكل كمك مي‌كنند. براي غلبه بر چالش‌هاي زيست‌محيطي و جلوگيري از ارتكاب جناياتي با وسعت و شدت بوم‌زدايي، تغيير رويكرد از سطحي‌نگري به ژرفانگري، مؤلفۀ اصلي جرم‌انگاري‌هاي داخلي و بين‌المللي است. از سوي ديگر، بوم‌زدايي محصول درك ارتباط عميق و درهم‌تنيدۀ حقوق بشر و حفاظت از محيط‌زيست است؛ چراكه وضعيت اضطراري تغييرات اقليمي و تنوع‌زيستي تهديدكنندۀ حقوق بشر جهاني است. يكي ديگر از چالش‌هاي جرم‌انگاري بوم‌زدايي، اثبات حقايق و جمع‌آوري شواهد آسيب‌هاي شديد، بلندمدت و گسترده است، زيرا محيط‌زيست به خودي خود نمي‌تواند سخن بگويد و بزه‌ديده‌شناسي به دنبال تبيين و روشنگري آن، به‌مثابۀ طرف بالقوه يا موضوع حق است. اين پژوهش توصيفي-تحليلي، با استفاده از ابزار مطالعات كتابخانه‌اي و تركيبي از براهين استقرايي و استنتاجي، به تبيين مباني فلسفي، حقوق بشري، بزه‌ديده‌شناختي و جرم‌شناختي پرداخته و وضعيت كنوني بوم‌زدايي را بررسي كرده و امكان‌سنجي جرم‌انگاري آن را به‌رغم چالش‌هاي موجود در اساسنامۀ رم به‌عنوان پنجمين جرم، مورد ارزيابي قرار مي‌دهد.