الگوي تحليلي رفتار از كنش اجتماعي- سياسي

ترسيم وضعيت الگوي حكمراني و نسبت آن با زيست در ايرانِ قبل از جنگ هاي ايران و روس و مسير بعد از آن، از دو كلان الگوي حكمراني و از دو عقلانيت كه در شيوه، گستره و ابژه اعمال قدرت متفاوتند، حكايت دارد. براي تبيين اين دو الگو، تلاش شده است تا با استفاده از روش توصيفي- تحليلي و به كمك اسناد، فرآيند حكمراني را از زاويه پرسش «چگونه حكومت كردن» در چارچوب حكومت¬مندي فوكو بررسي و نسبت زيست و سياست و شكل¬گيري عقلانيت جديد حكمراني در ايران را دنبال كنيم. بر اين اساس اين پژوهش بر مبناي پرسشِ «تكوين و استقرار سازوكارها و فنون جديد حكمراني در ايران پس از جنگ¬هاي ايران و روسيه، چگونه و در چه فرايندي صورت گرفت و چه تأثيري بر نسبت زيست و سياست و شكل گيري صورت بندي نوآيين حكمراني در ايران داشته است؟» در پي اثبات اين است كه «با آگاهي از ناتواني حكمراني مبتني بر آيين پادشاهي، اصلاح¬گران با ايجاد فنون و نهادهاي جديد، به مرور جامعه را در معرض ديد قدرت قرار داده، با كنترل و هدايت جمعيت، نوآيين حكمراني را بنا نهادند». بر اين اساس در يك كليت، از جنگ هاي ايران و روس، دو استراتژي در ادارۀ قلمرو قابل شناسايي است؛ استراتژي سنت قدمايي پادشاهي بر پايۀ تكليف‌گرايي الهي- سياسي و استراتژي نوآيين حكمراني بر پايۀ فنون جديد كه هر كدام با توجه به شيوۀ اعمال قدرت، گسترۀ اعمال قدرت و ابژۀ كنترل دو صورت بندي متفاوت از پيوند زيست و سياست را برجاي گذاشته اند.