ارزيابي مدل‌هاي سبال و متريك در برآورد تبخير از آب‌هاي شور و شيرين (مطالعه موردي: درياچه اروميه، سد كرخه و سد دز)

تبخير از سطح پهنه هاي آبي يكي از منابع مهم هدررفت آب است. مدل‌هاي مختلفي بر اساس تصاوير ماهواره‌اي براي برآورد تبخير توسعه داده شده است. درك صحيح از نحوه عملكرد هر كدام از مدل‌ها در پهنه‌هاي آبي در برآورد تبخير يكي از موضوعات مهم در مديريت منابع آب و بيلان آب مي‌باشد. از اين رو، هدف اين مطالعه، پياده‌سازي و ارزيابي نسخه اصلي الگوريتم بيلان انرژي براي سطح زمين (SEBAL) و الگوريتم تهيه نقشه تبخير-تعرق با قدرت تفكيك بالا و واسنجي داخلي (METRIC) در درياچه اروميه، سد كرخه و سد دز بود. اين كار با استفاده از 25 تصوير اسپكتروراديومتر تصويربردار با قدرت تفكيك متوسط (MODIS) در سال 2020 انجام شد. همچنين، با توجه به محدوديت‌ پارامترهاي هواشناسي لازم براي پياده‌سازي مدل‌هاي مربوطه در كشور ايران، تاثير استفاده از داده‌هاي چندين ايستگاه‌ هواشناسي نزديك به درياچه در نتايج هر يك از مدل‌ها بررسي شد. نتايج به دست آمده از محاسبه ميانگين ماهانه تبخير حاكي از آن بود كه مدل METRIC در آب‌ شور با ضريب تعيين 0.98 و ريشه ميانگين مربعات خطا (RMSE) 0.13 ميليمتر و در آب شيرين با ضريب تعيين 0.89 و RMSE 0.7 ميليمتر در روز عملكرد خوبي در برابر مقادير مشاهداتي داشت. با اين وجود، خطاي مدل METRIC در آب شيرين نسبت به آب شور كمتر بود. اين درحالي است كه طبق نتايج به دست آمده به دليل عدم دسترسي به مقادير دقيق تابش خالص روزانه، نسخه اصلي مدل SEBAL در سطح آب شور و شيرين نسبت به مقادير مشاهداتي خطاي زيادي داشته و نتايج قابل قبولي ارائه نمي‌دهد. همچنين، بررسي نتايج نشان‌دهنده آن بود كه به دليل قرار گرفتن دو سد كرخه و دز در يك موقعيت جغرافيايي و نزديكي اين دو سد به همديگر، نتايج به دست آمده از تبخير دو سد مقاديري نزديك به هم بودند.