اخلاق محيط زيست و بهره‌وري از حيوانات

امروزه توجه به حقوق حيوانات از جايگاه ويژه اي برخوردار است. يكي از فيلسوفان اخلاق معروفي كه توجه وافري به حقوق حيوانات دارد، پيتر سينگر است. او دلايل متعددي بر نادرستي استفاده انسان از حيوان اقامه كرده است؛ از جمله استدلال هاي «گونه پرستي» و «نادرستي وارد كردن درد و رنج بر حيوانات». او علاوه بر اين دو استدلال، توجه خود را به رابطه استفاده بيش از حد از حيوانات و تخريب محيط زيست نيز معطوف داشته است. امروزه سهم قابل توجهي از تخريب محيط زيست متوجه دامداري‌هاي صنعتي است كه با توليد گوشت موجب از بين رفتن منابع گياهي، انتشار گازهاي گلخانه‌اي و آسيب زدن به طبيعت مي‌ شوند. سينگر وضعيت پيش آمده را ناشي از نحوه رفتار انسان ها با حيوانات دانسته و آن را مرتبط با آموزه‌هاي ديني درباره انسان و حيوان مي‌داند. او با غيراخلاقي دانستن گوشت خواري و رد نظر دين در اين باره براي حفظ محيط زيست گياه خواري را پيشنهاد مي‌كند. در اين مقاله ضمن بررسي و نقد اين استدلال، مشخص مي شود كه مهمترين عامل تخريب محيط زيست افراط و استفاده نامطلوب انسان از حيوان است. مشكل محيط زيست با اصلاح نوع نگرش انسان به محيط زيست و نحوه ساماندهي استفاده او از طبيعت قابل حل است كه دين نيز آن را مورد تأكيد قرار داده است. اگر استفاده انسان از مجموعه محيط زيست كه حيوان نيز جزئي از آن است، به صورت هدفمند و مسئولانه انجام بگيرد، نه تنها موجب تخريب محيط زيست نخواهد شد، بلكه مايه حفظ بهتر آن و در نتيجه مراعات حقوق حيوان نيز خواهد شد. لزوم تأكيد بر اصلاح ساختار به جاي منع مصرف، توجه به آسيب‌هاي گياه خواري و لزوم فهم درست از نظر دين به خصوص اسلام از جمله نقدهايي است كه مي‌توان به سينگر وارد كرد.