طراحي و اعتبار بخشي الگوي مطلوب برنامه درسي تربيت شهروندي ديجيتال با رويكرد تلفيقي در دوره متوسطه

هدف: ‌هدف اين پژوهش طراحي و اعتباربخشي الگوي برنامه درسي تلفيقي تربيت شهروندي ديجيتال است. در پژوهش حاضر دو پرسش اساسي مورد بررسي قرار گرفته است: 1) الگوي مطلوب برنامه درسي تربيت شهروندي ديجيتال با رويكرد تلفيقي در دوره متوسطه چه ويژگي‌هايي دارد؟ 2) الگوي پيشنهادي از نظر متخصصان تا چه ميزان معتبر است؟. مواد و روش‌ها: اين پژوهش جزء پژوهش‌هاي آميخته با طرح اكتشافي است كه در دو بخش كيفي-كمّي انجام شده است؛ در بخش كيفي به فرايند طراحي الگو و در بخش كمّي با روش توصيفي از نوع پيمايشي، به اعتباربخشي الگو پرداخته شد. در بخش كيفي حوزۀ مطالعات شامل منابع نظري و پژوهشي داخلي و خارجي در دسترس و هم‌چنين 20 نفر از متخصصان و صاحب‌نظران حوزۀ برنامه‌ريزي درسي، تكنولوژي آموزشي و كارشناسان حوزه ديجيتال بود كه به روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شده‌اند. روايي داده‌ها از طريق سه سويه‌سـازي حاصل شد. ابزار گردآوري، مصاحبه نيمه‌ساختاريافته بود براي تحليل داده‌ها از روش تحليل مضمون استفاده شد. بحث و نتيجه‌گيري: يافته‌ها مطابق با الگوي اكر در قالب مؤلفه‌هاي برنامه درسي تربيت شهروندي ديجيتال شاملِ منطق، اهداف، محتوا، فرصت‌هاي يادگيري، منابع، نقش معلم، زمان، فضا، گروه‌بندي و ارزشيابي، تبيين گرديد. طبق يافته‌هاي پژوهش منطق برنامه، تلفيق مسائل مربوط به شهروندي ديجيتال در برنامه‌هاي درسي و آموزشي را مورد توجه قرار داده است. عنصر هدف به سه دسته اخلاق شهروندي ديجيتال، سواد شهروندي ديجيتال و مهارت‌هاي شهروندي ديجيتال در سه بعد دانش، مهارت و نگرش اشاره داشت. محتوا در سه بخش محافظت، آموزش و احترام مطرح شد و بر اهميت رويكردهاي فعال تدريس تأكيد گرديد هم‌چنين به معلم در نقش راهنما و تسهيل‌گر اشاره شد و بهره‌گيري از منابع متنوع مورد تأكيد قرار گرفت. در اين طراحي برنامه درسي زمان و مكان انعطاف‌پذير بوده، فعاليت‌ها در قالب گروه‌هاي كوچك انجام مي‌پذيرد. در بخش ارزشيابي انواع روش‌هاي ارزشيابي كيفي مورد توجه قرار گرفتند. در مرحله اعتبار بخشي از روش كمي از نوع پيمايشي بهره گرفته شد. نتايج اعتبار بخشي نشان داد كه الگوي پيشنهادي از نظر متخصصان مطالعات برنامه درسي، تكنولوژي آموزشي و حوزه ديجيتال مناسب بوده است.