واكاوي ريشه‌هاي مشاوره برنامه درسي در مدارس از ديدگاه معلمان

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسي ريشه‌هاي مشاوره برنامه درسي در مدرسه از ديدگاه معلمان است؛ به سخن ديگر هدف اين پژوهش شناسايي و مطالعه نيازهاي معلمان به مشاوره برنامه درسي و بررسي خلاءهاي موجود در اين رابطه است. مواد و روش‌ها: رويكرد پژوهش حاضر، كيفي است و با روش پديدارشناسي انجام شده است. براي جمع‌آوري اطلاعات از مصاحبه نيمه‌ساختاريافته استفاده شد. شركت‌كنندگان پژوهش، معلمان دوره متوسطه دوم شهر تهران بود كه از طريق نمونه‌گيري در دسترس، 14 نفر براي انجام مصاحبه انتخاب شدند. براي تحليل داده‌هاي مصاحبه از روش تحليل محتواي كيفي و تحليل شبكه مضامين و مقولات استفاده شده است. بحث و نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي پژوهش، 5 مضمون محوري در رابطه ريشه‌هاي مشاوره برنامه درسي در مدارس شامل: روش تدريس و آموزش، روش ارزشيابي، مديريت كلاس درس، اجراي برنامه‌هاي درسي جديد، و حلقه اتصال بين معلمان و برنامه‌ريزان مورد شناسايي قرار گرفت. هم‌چنين 29 مقوله اصلي كه زير مجموعه مقولات محوري مذكور بودند عبارت‌اند از: روش تدريس و آموزش (شامل انتخاب روش تدريس براساس محتوا، انتخاب روش تدريس متناسب با ويژگي‌هاي فراگيران، انتخاب راهبرد آموزشي مناسب براي دانش‌آموزان خاص، و دريافت مشاوره در رابطه با انواع روش‌هاي تدريس)، روش ارزشيابي (شامل تناسب روش ارزشيابي با موضوعات درسي، تدوين طرح جامع ارزشيابي، انتخاب روش مناسب دريافت بازخورد از فراگيران، و كمك به معلمان در زمينه انواع روش‌هاي ارزشيابي در عمل)، مديريت كلاس درس (شامل تدوين طرح درس مناسب و مواجهه با چالش‌هاي مختلف كلاس درس)، اجراي برنامه‌هاي درسي جديد (شامل تبيين برنامه‌هاي درسي و اقناع معلمان، اصلاح و تعديل مقاومت معلمان، پاسخ به سؤالات معلمان)، و حلقه اتصال معلمان و برنامه‌ريزان (شامل مستندسازي نظرات معلمان در رابطه با برنامه‌هاي درسي و كمك به اصلاح و متناسب‌سازي برنامه‌هاي درسي با شرايط اجرا). حرفه‌ي معلمي، بيش از آنچه در نگاه اول به نظر مي‌رسد، پيچيده و چالش برانگيز است و معلمان براي انجام فعاليت‌هاي مربوط به آموزش و تدريس نياز به دريافت مشاوره و راهنمايي تخصصي دارند كه استقرار مشاوران برنامه درسي در مدارس مي‌تواند در اين رابطه به صورت مؤثري ايفاي نقش كند. با توجه به يافته‌هاي پژوهش، توجه به نيازها و چالش‌هاي معلمان، و تلاش در جهت تعريف دقيق وظايف و مسئوليت‌هاي حرفه‌اي مشاوران برنامه درسي و برنامه‌ريزي جهت استقرار مشاوران برنامه‌هاي درسي در مدارس به‌منظور توسعه و ارتقاي فرايند ياددهي-يادگيري ضرورت دارد.