نقش شاخص هاي توسعه اي در تحولات و سياست گذاري جمعيتي : با تأكيد بر ايران

اين مقاله با روش‌هاي اسنادي و كتابخانه‌اي، تحليل ثانوي و با بهره‌گيري از منابع پيرامون تحولات تاريخي، جمعيتي و توسعه‌اي به تحليل نقش شاخص‌هاي توسعه‌اي در تحولات و سياستگذاري جمعيتي پرداخته است. پرسش اصلي مقاله اين بوده است كه چه پيوندي بين تحولات جمعيتي و توسعه‌اي وجود دارد و چه سناريويي براي سياست جمعيتي كشوري چون ايران مي‌توان پيشنهاد كرد؟ يافته‌ها نشان مي‌دهد كه شاخص‌هاي جمعيتي همراستا با تحولات توسعه‌اي دچار تحول شده است و كشورهاي توسعه‌يافته و توسعه نيافته جهان- از جمله ايران- از شاخص‌هاي جمعيتي متفاوتي برخوردارند. كشورهاي با رشد جمعيت بالا از شاخص‌هاي كاميابي و توسعه انساني پايين‌تري نسبت به كشورهاي توسعه‌يافته كه رشد جمعيت كمتري دارند، برخوردارند. همراستا با گذار دوم جمعيتي، گونه‌اي از گذار فرهنگي در ارزشهاي خانوادگي و فرزندآوري در كشورهاي كمتر توسعه يافته رخ داده است كه بر رفتار فرزندآوري اثرگذار است. در پايان سناريوهاي سياست جمعيتي در پيوند با ميزان رشد جمعيت و سطح توسعه كشورها ارائه شده است. روند دگرگوني‌هاي اقتصادي، اجتماعي و جمعيتي، ضرورت گونه‌اي از سياست اقتضايي- تطبيقي جمعيتي را نشان مي‌دهد. در اين راستا، براي جامعه‌اي همچون ايران، سناريوي تثبيتي براي «توازن پويا» پيشنهاد مي‌شود.