ازدواج ناهمساز؛ زمينه ها، پيامدها و راهكارها

دگرگوني هاي عميق اجتماعي ـ فرهنگي در دهه هاي اخير تغييرهايي اساسي در نوع نگاه افراد به خانواده و زناشويي پديد آورده و امروز، در مقايسه با وضعيت نسبتاً همگون پيشين، با طيف بسيار متنوعي از نگرش هاي زناشويي مواجه‌ايم. بر‌همين‌اساس، بررسي حاضر با تمركز بر مفهوم «ازدواج ناهمساز»، بر اين فرض اساسي تكيه دارد كه تركيب هاي نگرشي ناهمساز در ازدواج به مانند تركيب هاي خوني ناسازگار عمل كرده و به همان اندازه مي تواند براي رابطه زناشويي مخرب، چالش زا و فرساينده باشد. فرض فوق در مطالعه حاضر با استناد به تحليل ثانويه داده هايِ دو پيمايش زوجي (زن و شوهري) در سال هاي 1393 و 1400 در معرض آزمون قرار گرفته و نتايج هر دو پيمايش همبستگي مثبت معني داري را بين شكاف نگرشي ميان زوجين و كيفيت زناشوييِ آنها و نيز ميان شكاف نگرشي و ميزان گرايش به طلاق نشان مي دهد. اين نتايج به‌طورخلاصه حاكي از فراواني تعارض‌هاي زناشويي و شدت گرايش به طلاق در ازدواج‌هاي ناهمساز بوده و خطر وقوع طلاق و زناشويي هاي پُرتنش و خالي از كيفيت را به‌عنوان مهم‌ترين پيامدهاي ازدواج ناهمساز معرفي مي كند. اين در حالي است كه چه در مطالعه‌ها و پژوهش ها و چه در سياست‌گذاري هاي حوزه خانواده به‌جاي تمركز بر ريشه اصلي مسئله (وقوع ازدواج هاي ناهمساز) بر نحوه مديريت و كنار آمدنِ زوجين با مشكلات و چالش هايي تأكيد مي شود كه به‌نوعي پيامد همان مسئله ياد شده محسوب مي شوند. بر‌همين‌اساس، بررسي حاضر بر لزوم يك تغيير رويكرد اساسي از زناشويي به ازدواج و تمركز بر پيشگيري از ازدواج هاي ناهمساز در سياست‌گذاري هاي اين حوزه تأكيد دارد و در راستاي تحقق اين هدف برنامه هاي اجراييِ مشخصي را در قالب سه راهبردِ «سنجش و پايش مستمر»، «آموزش و فرهنگ سازي» و «تقويت خدمات مشاوره اي» ارائه مي كند.