ارائۀ مدل جانشين‌پروري رهبران آموزشي در نظام آموزش‌وپرورش رسمي‌ عمومي ايران

نظام آموزش‌وپرورش ايران، مانند بسياري از نظام‌هاي آموزشي دنيا، با مسئلۀ كمبود رهبران آموزشيِ توانمند و كارآمد روبه‌روست. يكي از شيوه‌هاي تعديل تأثير منفي اين مسئله، بهره‌گيري از «نظام جانشين‌پروري» است. بر‌اين‌اساس، هدف پژوهش حاضر «ارائۀ مدل جانشين‌پروري رهبران آموزشي در نظام آموزش‌وپرورش رسميِ عمومي ايران» است. اين پژوهش از نظر ماهيت، كيفي؛‌ از نظر هدف، كاربردي و از نظر روش، كيفي است. براي رسيدن به اهداف‌ سه‌گانۀ ذيلِ هدف اصلي، سه سؤال مطرح شده است: ۱. ابعاد و مؤلفه‌هاي جانشين‌پروري متناسب با نظام آموزش‌وپرورش رسمي عمومي ايران كدام‌اند؟ ۲. مدل پيشنهادي براساس اين ابعاد و مؤلفه‌ها چگونه است؟ ۳. ميزان اعتبار اين مدل از نظر خبرگان چقدر است؟براي پاسخ به پرسش‌هاي سه‌گانه، از روش‌هاي مرور نظام‌مند و تحليل محتوا استفاده شد. نمونه‌گيري‌ها با روش هدفمند و دردسترس انجام شدند. در پرسش اول، براي مرور نظام‌مند، انتخاب نمونه از ميان منابع اوليه و ثانويه از 58 منبع اسنادي انجام شد. در پرسش دوم از نمونه‌گيري‌هاي خوشه‌اي چندمرحله‌اي در سطح كلان و فرد متخصص در سطح خُرد براي انجام مصاحبۀ‌ نيمه‌ساختاريافته از 34 نفر از صاحب‌نظران استفاده شد و براي پرسش سوم از نمونه‌گيري فرد متخصص براي گروه كانوني با تعداد 12 نفر استفاده شد.يافته‌هاي مرتبط با پرسش اول، به شناسايي سه بعد عوامل سازماني، فردي و فرايندي و 61 مؤلفۀ ذيل آن‌ها منجر شد. در پرسش دوم به تثبيت مؤلفه‌هاي نوزده‌گانه در ابعاد سه‌گانۀ سازماني (شامل پنج مؤلفه)، فردي (شامل نه مؤلفه) و فرايندي (شامل پنج مؤلفه) منجر شد كه براي ارائۀ مدل پيشنهادي جانشين‌پروري، جايابي و ارائه شد. به‌منظور پاسخ به پرسش سوم اعتبار مدل به‌دست خبرگان گروه كانوني بررسي و تأييد جمعي شد.