بررسي ديدگاه اشتياق حاجي درباره نيازمندي الزامات اخلاقي به امكان ‌هاي بديل

درباره نيازمندي مسئوليت اخلاقي به امكان‎هاي بديل در ادبيات معاصر اختيار، بحث‏هاي فراواني صورت گرفته است، ليكن درباره نيازمندي ساير انواع احكام اخلاقي به امكان‏هاي بديل شاهد بحث چنداني نيستيم. «اشتياق حاجي» در آثار متعددي كوشيده است اين خلأ را جبران كند.  وي در همين راستا استدلال مي‏كند كه الزامات اخلاقي به امكان‏هاي بديل نياز دارند. وي براي نيل به اين هدف، با استناد به برخي اصول شهودي مانند اصل هم‏ارزي، قانون كانت/ الزام و قانون كانت/ نادرستي، استدلال‏هايي را صورت‌بندي مي‏كند كه نشان مي‏دهند الزامات اخلاقي از قبيل «بايد»، «نادرستي» و «درستي» نيازمند امكان‏هاي بديل هستند. نوشتار حاضر با روش توصيفي، تحليلي، پس از نگاهي گذرا به استدلال‏هاي حاجي، پاسخ‏هاي وي را به يكي از مهم‏ترين اشكالات مطرح‏شده عليه اصول شهودي كه مبناي استدلال‏هايش را شكل مي‏دهد، مرور كرده است. نتايج تحقيق حاكي از آن است كه استدلال وي درباره تحقق سرزنش‏پذيري اخلاقي در وضعيت‏هاي عاري از الزام اخلاقي آفاقي، قابل ‌پذيرش نيست.