مقايسه انتقادي نظريه «واقعيّت‌هاي خيالي» يووال نوح هراري با نظريه «ادراكات اعتباري» علامه طباطبايي

«يووال نوح هراري» از منظري طبيعت گرايانه، تاريخ پرماجراي انسان را روايت مي كند. او متّكي بر اين مبنا به مسائل بنيادين دين، سياست، اقتصاد مي پردازد. هراري پيش از طرحِ تاريخِ اين سه دستاوردِ فرهنگيِ بشر ، يك اصل را كه به منزله هسته اصلي نظريه اوست، پايه ريزي مي‌كند. آن اصل عبارت است از ديدگاه خاص او درباره «پيدايش مفاهيم اجتماعي-قراردادي و كاركرد آن در رشد فرهنگي انسان». هراري با اين اصل، گوهر دين يعني وجود خداوند را مفهومي «پنداري» و امري «اعتباري» تلقي مي كند. ازين‌رو نظريه او مَحمِل ديدگاه هاي الحادي مي باشد. مقاله حاضر نقدي است صرفاً ناظر به اصل «واقعيت‌هاي خيالي» هراري؛ لذا به طرح مسائل پيرامون دين و بررسي استدلال هاي مختلف اثبات وجود خداوند، رابطه خدا با جهان، مسئله خير و شرّ كه در آثار هراري با رويكرد ماده انگارانه طرح شده است، نپرداخته و به پاسخ هاي گوناگون دستگاه هاي الهياتي اديان معتبر اكتفا مي شود. در اين مقاله كه با روش توصيفي تحليلي و با بهره گيري از منابع كتابخانه اي گرد آمده، اصول واقعي و امور اعتباري در هر سه محور مذكور وجود داشته و اصل اوليه هراري از دو جنبه معرفت شناسي و انسان شناسي با نظريه اعتباريات علامه طباطبايي مورد مناقشه است.