دلالت‌هاي مباني كلامي اسلامي در توجيه نظريه «عدالت اقتصادي»

در نظريه عدالت اقتصادي به طور عمده در رابطه با كيفيت توزيع درآمد، شغل، فرصت‌ها، آزادي‌هاي اقتصادي، فراغت، حقوق و امتيازها و به‌طور كلي توزيع بهره‌‌مندي‌هاي اقتصادي ميان افراد و گروه‌ها نظريه پردازي مي‌شود. در اين ميان انديشمندان عدالت پژوه نظريات بسيار متفاوتي ارائه كردند كه يكي از منشأهاي اختلاف ايشان، تفاوت در مباني كلامي اين نظريات در شناخت مفهوم عدالت اقتصادي است. در اين مقاله با روش توصيفي، تحليلي دلالت‌هاي مباني كلامي اسلامي در توجيه نظريه عدالت اقتصادي كاوش مي‌شود. در اين مقاله اين نتيجه به دست آمده است كه برخي مباني كلامي و اعتقادي اسلامي مانند توحيد در فاعليت، توحيد در خالقيت و توحيد در ربوبيت الهي دلالت بر اين دارد كه آنچه مي‌تواند حقيقتاً منشأ ايجاد حق اقتصادي در چيزي باشد رابطه فاعلي ذي‌حق در توليد و به وجود آمدن آن است. رابطه طولي ميان فاعل‌هاي مختلف در توليد، سبب تقدم حق فاعل‌هاي مراتب بالاتر نسبت به حق فاعل‌هاي مراتب پايين‌تر مي‌شود. بر اين اساس در نظريه عدالت اقتصادي اسلام؛ خداي متعال در عالي‌ترين مرتبه خالقيت و فاعليت و ربوبيت، يگانه ذي‌حق بالاصاله در عالم وجود است و ساير حقوق اقتصادي بايد از جانب او افاضه مي‌شود. در نتيجه تنها راه توجيه حقوق اقتصادي در اسلام «اراده تشريعى الهى» است كه از طريق كتاب، سنت و عقل قابل كشف است.