الگوي جانمايي اتاق ارسي در ساختار خانه‌هاي تاريخي اقليم گرم و خشك (نمونۀ موردي: شهر يزد)

پنجره‌هاي ارسي در مطالعات موجود از جنبه‌هاي مختلف كمي و كيفي از جمله روند شكل‌گيري و ساختار، جلوه‌هاي بصري، زيبايي‌شناسي، و جنبه‌هاي اقليمي و زيست‌محيطي مورد واكاوي قرار گرفته‌است. ليكن در خصوص شناسايي الگوهاي كالبدي و نحوۀ جانمايي اتاق‌هاي ارسي تاكنون تحقيقي صورت نگرفته‌است. لذا هدف اين پژوهش شناسايي الگوهاي جانمايي اتاق ارسي در ساختار خانه‌هاي تاريخي اقليم گرم و خشك مي‌باشد. پژوهش حاضر توصيفي- تحليلي و متكي بر تفسير داده‌هاي كمي است. راهبرد اصلي پژوهش نيز استدلال استقرايي است. در اين پژوهش ساختار 24 خانۀ تاريخي در شهر يزد مورد بررسي قرار گرفته‌است. يافته‌هاي كمي نشان مي‌دهد از مجموع 38 اتاق ارسي، تعداد 13 اتاق (34.21 درصد) با بيشترين فراواني در جبهۀ جنوب جانمايي شده‌است. بنابراين اتاق‌هاي ارسي اصولاً به عنوان تابستان‌نشين بيشترين كاربرد را داشته‌است. يافته‌هاي حاصل از تفسير داده‌هاي كمي حاكي از شناسايي چهار نوع الگوي كالبدي حاكم بر اتاق‌هاي ارسي است؛ كه شامل: (1) همنشيني ارسي، بادگير، ايوان؛ (2) همنشيني ارسي، بادگير؛ (3) جداره صرفاً متشكل از اتاق ارسي؛ و (4) همنشيني ارسي، سه دري و پنج دري مي‌باشد. اگرچه اتاق‌هاي ارسي در جبهه قرارگيري به لحاظ جهات جغرافيايي از الگوي خاصي پيروي نمي‌كنند؛ ليكن در ارتباط با نوع همجواري‌ها و به طور مشخص اتاق‌هاي سه دري، پنج دري، ايوان و بادگير قاعده‌مند هستند.