عوامل مؤثر بر مطالعه‌زدگي دانش‌آموزان – رويكرد فراتركيب

در حالي كه فرهنگ مطالعه بايد به عنوان يك عنصر اصلي در يادگيري، والاترين جايگاه را در ميان دانش آموزان دارا باشد اما متأسفانه به دلايل گوناگوني، مطالعه از چنين موقعيتي برخوردار نشده و امروزه، عادت به مطالعه اهميت خود را در ميان دانش آموزان از دست داده است. هدف از پژوهش حاضر، شناسايي عوامل مؤثر بر مطالعه زدگي دانش آموزان بود. بر اين اساس، اين پژوهش با روش كيفي و رويكرد فراتركيب انجام شد. جامعه آماري پژوهش شامل كليه مقالات و اسناد خارجي از سال 2002 تا 2022 و فارسي از سال 1381 تا 1401 بود كه از بين 263 مقاله كه با معيارهاي شمول پژوهش همخواني داشتند، 88 مقاله به‌عنوان مقالات نهايي انتخاب شدند. تجزيه و تحليل داده ها با استفاده از روش تحليل مضمون انجام گرفت و 40 مضمون پايه در 4 مضمون سازمان‌دهنده «عوامل فردي» (اعتياد به اينترنت و استفاده از فضاي مجازي، تماشاي تلويزيون، نداشتن آگاهي از فوايد مطالعه و ...)، «عوامل خانوادگي» (تحصيلات پايين والدين، نداشتن كتابخانه خانگي و ...)، «عوامل اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي» (ناتواني مالي در خريد كتاب براي مطالعه، محيط و فضاي نامناسب مطالعه و ...) و «عوامل نظام آموزشي» حجم زياد كتب و تكاليف درسي، پژوهش‌محور نبودن تكاليف محوله به دانش آموزان و ...) به‌عنوان عوامل مؤثر بر مطالعه زدگي دانش آموزان شناسايي شدند. با توجه به شبكه مضامين به‌دست‌آمده از عوامل مطالعه زدگي شناسايي‌شده، مسئولان آموزش و پرورش مي توانند با برنامه ريزي بهتر و برنامه عملياتي مناسب براي حذف و كاهش اثر عوامل شناسايي‌شده و بهبود وضعيت مطالعه دانش آموزان اقدامات لازم را انجام دهند.