نيازسنجي مهارتي و تدوين يك برنامه جامع توسعه حرفه‌اي: مطالعه موردي كانون وكلاي دادگستري استان كردستان

نيازسنجي آموزشي و توسعه حرفه‌اي نيروي انساني، نقش بسيار مهمي در عملكرد و افزايش تخصص و انعطاف‌پذيري كاركنان يك سازمان دارد. اين امر با توجه به نقش بارز وكلا در جامعه اهميتي دوچنداني پيدا مي‌كند؛ از اين رو، تدوين يك برنامه جامع توسعه حرفه‌اي وكلاي دادگستري نيز از اهميت بالايي برخوردار خواهد بود. هدف پژوهش حاضر نخست، نيازسنجي آموزشي (با الگوي مبتني بر شايستگي) و سپس تدوين يك برنامه مناسب و مطلوب پنج‌ساله براي توسعه حرفه‌اي وكلاي دادگستري استان كردستان بود. رويكرد پژوهشي مورداستفاده در اين طرح، آميخته اكتشافي (كيفي- كمي) مي‌باشد. در بخش كيفي از رويكرد پديدارشناسي توصيفي استفاده شد. ميدان تحقيق كانون وكلاي استان كردستان بود. براي انتخاب مشاركت‌كنندگان از نمونه گيري هدفمند با حداكثر تنوع استفاده گرديد. به‌منظور گردآوري داده هاي موردنياز در فاز نخست از يك پروتكل مصاحبه نيمه‌ساختاريافته با مشاركت 12 تن استفاده شد كه تا مرحله اشباع نظري داده‌ها ادامه يافت. براي تحليل داده‌هاي كيفي از كدگذاري نظري سه مرحله‌اي استفاده‌ گرديد. در مجموع، 273 كد باز و 52 كد محوري و 4 كد گزينشي استخراج ‌شد. در فاز دوم تحقيق و بخش كمّي از راهبرد توصيفي- پيمايشي استفاده گرديد. جامعه آماري، تمامي وكلاي محترم دادگستري عضو كانون وكلاي استان كردستان بودند كه تعداد آنان 400 نفر بود كه با استفاده از جدول كرجسي- مورگان و روش نمونه‌گيري تصادفي طبقه‌اي، حجم نمونه 122 نفره تعيين گرديد. براي پاسخ‌گويي به سؤالات كمّي پژوهش از يك پرسش نامه خوداظهاري حاوي سؤالات بسته‌پاسخ در مقياس ليكرت استفاده شد. از نتايج تحليل داده‌ها چهار دسته كلي از نيازهاي توسعه حرفه‌اي احصا گرديد. بر همين اساس مجريان طرح 10 برنامه عملياتي كوتاه‌مدت و بلندمدت از جمله: كارگاه آشنايي آراي‌ وحدت رويه، اصراري و مراجع عالي، كارگاه اخلاق حرفه‌اي، جايزه ويژه ساليانه رشد حرفه‌اي، كارگاه آشنايي با مفاهيم توسعه حرفه‌اي، آشنايي با مفاهيم يادگيري مادام‌العمر، كارگاه آشنايي با قوانين جديد، كارگاه آشنايي با فنون دفاع و فنون سخنوري، از طريق تهيه جزوات الكترونيكي از طرف كانون، عقد تفاهم‌نامه و تبادل تجارب با دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي و پژوهشي كشور و نهادينه‌سازي واحد توسعه حرفه‌اي پيشنهاد كرده‌اند. در يك بسته پيشنهادي، مؤلفه‌هاي محتوايي برنامه‌ها در 4 مورد، راهبردهاي توسعه حرفه‌اي در 10 مورد و ابزارها و سازوكارهاي ارائه برنامه توسعه حرفه‌اي در 12 مورد ارائه شده‌اند. يافته‌ها حاكي از آن بود كه تا زماني كه اعضاي كانون وكلا در يك فرايند جدي و داوطلبانه خودبهسازي درگير نشوند هرگونه برنامه پيشنهادي توسعه حرفه‌اي، با موفقيت اندكي همراه خواهد شد.