آينده‌پژوهي نقش ساختارهاي جمعيتي بر تغييرات كاربري اراضي شهري در كلان‌شهر اهواز

از بنيادى‌‌ترين اصول برنامه‌‌ريزى و مديريت شهرى، توجه به تغيير و تحولات جمعيتى و شناخت كافى از ساختار جمعيتي آن است. با توجه به اينكه تأثير تحولات تاريخي و عوامل اجتماعي، سياسي و اقتصادي بر تعادل ساختار جمعيتى در همۀ نقاط شهر به يك اندازه نيست، شهر با تغييرات فضايى در ساختار جمعيتى نواحى شهرى روبه‌رو خواهد شد. اين موضوع منجربه شكل‌گيرى نيازهاى متفاوت در بين نواحى شهرى و تغيير كاربري اراضي شهري شده ‌است. هدف پژوهش حاضر ارزيابي نقش ساختارهاي جمعيتي بر تغييرات كاربري اراضي شهري در كلان‌شهر اهواز است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف كاربردي، از نظر ماهيت توصيفي-تحليلي و از حيث روش، تركيبي از روش‌هاي كتابخانه‌اي و پيمايشي و مبتني بر رويكرد آينده‌پژوهي است. قلمرو پژوهش شهر اهواز بوده است. جامعۀ آماري اين پژوهش 40 نفر از كارشناسان جمعيتي و كاربري اراضي شهري است. درجهت تجزيه‌وتحليل داده‌ها از روش دلفي، ماتريس اثرات متقاطع (ميك‌مك) استفاده شده است. يافته‌‌هاي پژوهش نشان داد از ميان 39 عامل اصلي تأثيرگذار بر نقش ساختارهاي جمعيتي بر تغييرات كاربري اراضي شهري، 14 متغير به‌‌عنوان كليدي و تأثيرگذار شناخته شده‌‌اند كه اين متغيرها بيشترين تأثيرگذاري و كمترين تأثيرپذيري را بر آيندۀ توسعۀ نقش ساختارهاي جمعيتي و تغييرات كاربري اراضي شهري شهر اهواز دارند. همچنين نتايج نشان داد از لحاظ تأثيرگذاري مستقيم متغيرهايي مانند مهاجرت با امتياز 71، رفاه اجتماعي و تراكم جمعيت با كسب امتياز 63 و 61 و متغيرهاي كه تأثيري غيرمستقيم بر ساختار جمعيت و تغيير كاربري ارضي شهري دارند، عبارت‌اند از مهاجرت، تراكم جمعيت و رفاه اجتماعي به‌ترتيب در جايگاه‌هاي اول تا سوم واقع شده‌اند.