نقش فناوري‌هاي جغرافيايي در مسيريابي راه‌هاي ارتباطيِ بين‌شهري با تأكيد بر الگوريتم دايكسترا (نمونۀ موردي: جادۀ اردبيل–سرچم)

درنظرگرفتن معيارهاي صحيح در تعيين مسير جاده‌ها مي‌تواند نقش عمد‌ه‌اي در كاهش هزينه‌هاي اقتصادي، افزايش ايمني و دسترسي به جاده‌ها در كنار حفظ محيط‌زيست ايفا كرده و زمينۀ رشد و شكوفايي منطقه را فراهم ‌كند. اين تحقيق از نوع توصيفي-تحليلي بوده و با هدف شناسايي مسيري كم‌‌هزينه و ايمن براي ارتباط شهر اردبيل با مركز كشور ازطريق آزادراه تبريز-زنجان انجام شده است. داده‌هاي مورد نياز براي انجام پژوهش كه شامل نقاط ارتفاعي به‌دست‌آمده از تصوير Google Erath و تصوير ماهوارۀ OLI Landsat-9 است، جمع آوري شد. مدل رقومي ارتفاع، نقشۀ توپوگرافي، نقشۀ شيب از تصوير گوگل‌ارث و نقشۀ كاربري اراضي از تصوير ماهواره‌اي لندست استخراج شد. سپس مسير جادۀ فعلي اردبيل-سرچم از تصوير گوگل‌ارث رقومي شده و وضعيت جاده از منظر شيب بررسي و شيب‌هاي خطرناك در آن شناسايي شده‌اند. در مرحلۀ آخر با استفاده از مدل بيلدر سيستم اطلاعات جغرافيايي و با بهره‌گيري از الگوريتم دايكسترا، كم‌هزينه‌ترين مسير از اردبيل به سرچم با درنظرگرفتن عامل شيب و سپس با درنظرگرفتن همزمان دو عامل شيب و كاربري اراضي منطقه شناسايي شده است. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه مسير پيشنهادي نسبت‌به مسير فعلي اردبيل به سرچم، هم از لحاظ طول جاده و هم از لحاظ شيب جاده و كاربري اراضي، وضعيت به‌مراتب بهتر و ايمن‌تري دارد به‌طوري‌كه طول جاده 25 كيلومتر كم شده و 15 كيلومتر از مسير كه داراي شيب تا 10 درصد و خطرناك بود، به 8.6 كيلومتر كاهش يافته و اين كاهش باعث كم‌شدن هزينه‌هاي اقتصادي، ايمني بيشتر براي مسافران و ساكنان بومي منطقه خواهد شد. همچنين در مسير پيشنهادي عبور جاده از مراتع درجه يك كاهش يافته و از 36 كيلومتر به 22 كيلومتر رسيده است، عبور از مزارع آبي مسير كه قبلاً 26 كيلومتر را پوشش مي‌داد، در مسير پيشنهادي بهينه به 13 كيلومتر كاهش يافته است و اين تأثير مهمي در حفظ محيط‌زيست خواهد داشت.