تحليل فضايي تخلفات ساختماني براساس كميسيون مادۀ 100 شهرداري (نمونۀ موردي: شهر بستان‌آباد)

تخلفات ساختماني به‌دليل سطح فراگير و آثار بلندمدت آن در شهرها ازجمله چالش‌هاي شهر‌نشيني نوين محسوب مي‌شوند كه همسو با افزايش تقاضاي مؤثر در صنعت ساختمان، شهرها را با چالش‌هاي عظيمي مواجه كرده است. هدف پژوهش حاضر تحليل فضايي تخلفات ساختماني براساس كميسيون مادۀ 100 شهرداري در شهر بستان‌آباد است. تحقيق حاضر به لحاظ هدف كاربردي و از لحاظ ماهيت توصيفي-تحليلي است. تخلفات ساختماني ثبت‌شده در كميسيون مادۀ 100 شهرداري شهر بستان‌آباد طي دورۀ 5 ساله (1400- 1396)، با استفاده از فنون تحليل فضايي در محيط نرم‌افزار ArcGIS، از نظر زماني و مكاني تحليل شدند. سپس با استفاده از مدل ميانگين نزديك‌ترين فاصلۀ همسايگي (َANN)، الگوي توزيع فضايي تخلفات ساختماني در سطح شهر بستان‌آباد طي دورۀ 5 ساله مورد مطالعه مشخص شد. همچنين از تكنيك لكه‌هاي داغ (Hot Spot Analysis) درجهت تحليل مقادير زياد يا پايين تخلفات ساختماني در سطح شهر بستان‌آباد استفاده شده است. براساس يافته‌هاي پژوهش با توجه به فراواني تخلفات ساختماني ثبت‌شده در كميسيون مادۀ 100 شهرداري شهر بستان‌آباد در طي دورۀ 5 ساله (1400- 1396)، محلات فرهنگيان، وليعصر، مولوي و قربان‌آباد به‌ترتيب با 227، 190، 114 و 93 مورد تخلف ساختماني ثبت‌شده در كميسيون مادۀ 100 شهرداري شهر بستان‌آباد، بخش عمده‌اي از تخلفات ساختماني را به خود اختصاص داده‌اند. محلات قره‌كوره و اسكي‌كندي نيز با 37 و 49 مورد تخلف ساختماني ثبت‌شده در طي دورۀ 5 ساله مورد مطالعه، كمترين فراواني تخلفات ساختماني را داشته‌اند. الگوي پراكنش فضايي تخلفات ساختماني ثبت‌شده نيز از نوع خوشه‌اي بوده و تراكم فضايي تخلفات ساختماني در هر هكتار با توجه به مساحت محلات در محلات مولوي، قره‌كوره و تربيت بيشتر از ساير محلات بوده است. بخش عمده‌اي از تخلفات ساختماني ثبت‌شده، مربوط به تخلفات ساختماني فاقد پروانۀ ساخت و مازاد بر پروانۀ ساخت است كه در قالب كاربري‌هاي مسكوني و تجاري به ثبت رسيده است. درنتيجه، اين مطالعه، شواهدي را براي بهبود سياست‌ها توسط مديريت شهري و كنترل ساخت‌وسازهاي خارج از ضوابط و مقررات در سطح شهر بستان‌آباد توسط مأموران شهرداري ارائه مي‌كند.