مدلسازي گسترش فضايي جزايرگرمايي شهري در كلان ‌شهر رشت

امروزه در بسياري از كشورهاي دنيا، مسائل زيست‌محيطي اهميت بالايي براي پژوهشگران دارد. در اين زمينه گسترش فضايي جزاير حرارتي شهري يكي از مهم‌ترين مسائل زيست‌محيطي است. جزاير گرمايي شهري به‌دليل گسترش فعاليت‌هاي انساني و غلبۀ محيط‌هاي مصنوعي بر محيط‌هاي طبيعي شكل مي‌گيرند. هدف اصلي از انجام اين پژوهش، تحليل فضايي و شناسايي كانون‌هاي جزاير گرمايي شهري در كلان‌شهر رشت بود. تعداد چهار شاخص اصلي شامل تراكم كاربري‌ها، زيرساخت‌هاي سبز، حمل و نقل و تراكم شهري براي مطالعه انتخاب شد. براي گردآوري اطلاعات، از مطالعات ميداني، نرم‌افزار Google earth، طرح تفصيلي و پرسشنامه استفاده شد. براي بررسي وزن نسبي شاخص‌ها از روش مقايسۀ زوجي استفاده شد. براي تجزيه‌و‌تحليل اطلاعات، از ابزارهاي تحليل فضايي و مدل Zonal Statistic در نرم‌افزار Arc Map استفاده شد. نتايج نشان داد، شاخص حمل و نقل با ضريب 0.44 نسبت‌به ساير شاخص‌ها از اهميت بيشتري در زمينۀ شكل‌گيري جزاير گرمايي شهري برخوردار بود. شاخص تراكم كاربري‌ها با وزن نسبي 0.341 در رتبۀ دوم قرار گرفت. شاخص‌هاي تراكم شهري و همچنين زيرساخت‌هاي طبيعي به‌ترتيب در رتبۀ سوم و چهارم قرار گرفتند. براساس نتايج به‌دست‌آمده از همپوشاني شاخص‌ها، كانون جزاير گرمايي شهري در كلان‌شهر رشت، در محلات باقرآباد، چله‌خانه و محلۀ بازار شناسايي شد. تحليل‌هاي فضايي نشان داد كه روند گسترش فضايي جزاير گرمايي به سمت محلات غربي شهر مانند پيرسرا و ضيابري است. مطابق با نتايج پژوهش، در 26 درصد از محدودۀ قانوني شهر رشت، احتمال شكل‌گيري جزاير گرمايي شهري، بالا و بسيار بالا بود. همچنين 48 درصد از محلات شهر رشت يعني، 26 محله از 55 محلۀ شهر، با شدت بالا و بسيار بالاي جزاير گرمايي شهري مواجه بودند؛ از‌اين‌رو ضرورت دارد تا مديران و مسئولان شهري، در برنامه‌ريزي براي آيندۀ شهر رشت، به اين مسئله توجه بيشتري داشته باشند و سياست‌هايي در پيش بگيرند كه كاهش اثرات و پيامدهاي منفي اين مسئله را به همراه داشته باشد.