ارزيابي عناصر شهرهاي اسلامي- ايراني در برندسازي مكاني بافت‌هاي تاريخي (نمونۀ موردي: بافت تاريخي شهر شيراز)

يك شهر اغلب داراي پندارهاي قابل‌شناسايي خاص يا ارزش‌‌هاي دروني ادراك‌شده از ساكنان آن است. برندسازي شهري ريشه در خلق و برجسته‌كردن هويتي از ارزش‌هاي متنوع دارد كه همواره با شنيدن نام يك شهر، تصويري در ذهن ما تداعي مي‌شود؛ اين تصوير مي‌‌تواند شامل ابعادي چون تصوير اجتماعي، تصوير اقتصادي، تصوير كالبدي يا تصويري كه از گذشتۀ تاريخي آن شهر داريم، شود. هدف از پژوهش حاضر، بررسي عناصر شهرهاي ايراني-اسلامي در برندسازي مكاني در بافت تاريخي شيراز است. اين پژوهش از نوع مطالعات توصيفي-تحليلي است و تجزيه و تحليل اطلاعات به روش توصيفي با استفاده از مدل‌‌هاي تصميم‌‌گيري چندمعيارۀ تاپسيس انجام شده است. روش گردآوري داده‌‌ها به دو صورت اسنادي و از طريق فيش‌‌برداري (شامل كتاب، مقالات فارسي و لاتين، پايان‌‌نامه‌‌ها) و ميداني (پرسشنامه و برداشت ميداني) به‌‌دست آمده است. پس از تبيين شاخص‌هاي مرتبط با موضوع، پرسشنامه‌‌اي ساختاريافته در قالب طيف ليكرت تدوين و توسط كارشناسان تكميل شد. در اين پژوهش 9 مورد از عناصر بافت تاريخي شيراز كه جزو عناصر سازندۀ شهر ايراني-اسلامي هستند، مورد بررسي قرار گرفتند. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد، شاه‌چراغ با شاخص اولويت 0.85 رتبۀ اول، ارگ كريم‌‌خان نيز با شاخص اولويت 0.83رتبۀ دوم، بازار وكيل با شاخص اولويت 0.64 رتبۀ سوم و مدرسۀ خان با شاخص اولويت 0.11 رتبۀ نهم را در برندسازي مكاني بافت تاريخي شيراز دارند. براساس نتايج به‌دست‌آمده مسائل مربوط به دلپذيري، محرك‌بودن و هيجان‌انگيز بودن فضا در ايجاد تصوير ذهني مطلوب تأثير زيادي داشته است. شاه‌چراغ بزرگ‌ترين مزيت گردشگري شيراز است كه بازديدكنندگان مي‌‌توانند با انجام برنامه‌‌ريزي و مهياكردن شرايط محيطي مناسب از اين موهبت ويژه استفاده كنند. با اين حال تخريب‌‌هاي گسترده و ساخت‌‌وسازهاي خارج از اصول شهرسازي مي‌‌تواند ضربۀ جبران‌ناپذيري بر اين پتانسيل ويژۀ برندسازي شيراز وارد سازد. در راستاي برندسازي شهري شيراز، برخورد ضابطه‌مند و بر‌اساس اصول شهرسازي، شناسايي واقعيت‌‌هاي جامعه و تلاش براي رفع موانع و كمبودها و مشاركت و نظارت ذي‌نفعان، مشاركت و همكاري همۀ سازمان‌هاي تأثيرگذار اقتصادي، مديريت شهري، سازمان‌هاي فرهنگي و آموزشي و سازمان‌هاي مردم‌نهاد ضروري هستند.