توصيف پتانسيل ژئوميراث و اكوتوريسم مناظر رودخانه‏اي-يخچالي توده‌ الوند همدان (ايران)

عناصر منظر بدون استفاده يا فايده‌ ظاهري، معمولاً در ژئوتوريسم پنجر‏ه‏اي مي‌يابند تا بتوانند از شرايط نامعلوم خارج شوند. مجموعه توده‌ الوند همدان، واقع در جنوب شرق از شمال غربي ايران، يك واحد ژئومورفيك با منشأ نفوذي-يخبندان-آبي است. هدف اين مقاله ارزيابي پتانسيل محيط طبيعي اطراف توده‌ الوند همدان براي تبديل شدن به يك منطقه‌ ژئوتوريسمي است. هدف مقاله ارائه‌ ارزش ذاتي مولفه‏‏هاي متعدد موجود در توده كوهستاني الوند همدان، با اتخاذ رويكردي سيستمي و به كارگيري تكنيك‏هاي تفسير ژئومورفولوژيكي و ادبياتي است. براي اين منظور، بعد از تعريف عناصر زمين‏شناسي، ژئومورفولوژي، فرهنگي، قوم نگاري و بيولوژيكي، پتانسيل آن‏ها با توجه به علايق اصلي، ارزش برتر، نمونه‌ منحصر به فرد در سطح ملي، استفاده‏‏هاي بالقوه، وضعيت حفاظت و درجه‌ آسيب پذيري، با استفاده از مقياس وزني ليكرت، مورد ارزيابي قرار مي‏گيرد. نتايج ارزيابي 22 سايت مورد علاقه گردشگران (10 مورد علايق زمين‌شناسان-ژئومورفولوژيك‏ها و 12 مورد گردشگري عمومي) دال بر اين است كه 40.91 درصد از سايت‌ها، پتانسيل ژئوتوريسمي بسيار زياد دارند كه با 31.82 درصد ديگر از سايت‌ها با پتانسيل ژئوتوريسمي زياد تكميل مي‌شوند. 45.45 % از سايت‏ها نشان دهنده‌ سطحي از علاقه زمين‏شناسي-ژئومورفولوژيكي كه به همراه داده‏‏هاي اضافي (18.18 % از سايت‏‏هاي كوهستاني با ارزش اسطور‏هاي ) مجموعاً 63.63 % علايق اصلي گردشگران را به خود اختصاص داده‏اند. شرايط خاص دره‌ سركان و وجود ترمينال‏‏هاي مورني بسيار بارز، زمينه‌ شكل‏گيري يك ژئوپارك اختصاصي زمين‏شناسي- پالئواقليم‏شناسي را فراهم مي‏نمايد. دو دره‌ سيمينه و گنجنامه با حضور ژئوسايت‏‏هاي عمومي و مفرح، مي‏توانند شاهد بازديدكنندگان علوم خاص و ساير گردشگران قرار گيرند. 77 درصد از سايت‌‏هاي مورد علاقه در امتداد 100 كيلومتر جاده‏‏هاي موجود قابل دسترس هستند. براي بازديد سايت‏‏هاي كوهستاني بايد 30 كيلومتر كوهنوردي كرد.