ارزيابي شاخص سازگاري سرانه‌ زمين با استفاده از مدل هم‌پوشاني و تحليل فضايي در محيط «GIS» (نمونۀ موردي: شهراردبيل)

توسعه و رشد كالبدي و جمعيتي سريع طي دهه‌هاي اخير، موجب بروز مشكلات فراواني در شهرها شده است. شهر اردبيل نيز با توجه به قدمت تاريخي و همچنين رشد بالاي جمعيتي و كالبدي از اين امر مستثني نبوده است. اين پژوهش، به بررسي و ارزيابي شاخص سازگاري سرانه‌ زمين در شهر اردبيل با استفاده از مدل هم پوشاني و تحليل فضايي در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي «GIS» مي‌پردازد. هدف اصلي اين مطالعه، تعيين ميزان سازگاري سرانه‌ زمين براي استفاده هاي مختلف شهري و ارائه‌ راهكارهايي براي بهبود برنامه‌ريزي و توسعه‌ پايدار شهري است. براي اين منظور، ابتدا داده‌هاي مكاني و توصيفي مربوط به كاربري زمين‌هاي شهري از منابع مختلف جمع‌آوري شده و سپس با استفاده از ابزارهاي تحليل فضايي در «GIS» پردازش شده‌اند. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه استفاده از اين مدل مي‌تواند به شناسايي مناطق مناسب براي توسعه‌آتي و بهينه‌سازي كاربري‌هاي موجود كمك كند؛ همچنين ديگر يافته ها بيانگر آن است كه نابرابري سازگاري بين برخي از كاربري‌هاي شهري مانند: مناطق مسكوني با بيش از 42 درصد، كاربري آموزشي با بيش از 35 درصد، كاربري اداري با 38 درصد، كاربري درماني با 25 درصد و كاربري ورزشي با 16 درصد، با كاربري‌هاي همجوار وجود دارد. كاربري جهانگردي با بيش از 80 درصد، كاربري مذهبي و فرهنگي با بيش از 75 درصد و كاربري تجاري با بيش از 70 درصد در شرايط كاملاً سازگار و نسبتاً سازگار با كاربري‌هاي همجوار خود قرار داشته و كمترين ناسازگاري با ساير كاربري‌ها را دارند؛ بنابراين برنامه‌ريزان و طراحان شهري مي بايست در برنامه‌هاي مربوطه به توسعه‌ آينده، ضمن تخصيص بهترين فضا به كاربري‌هاي مورد نياز، براي برطرف كردن كمبودهاي فعلي، به توزيع مناسب كاربري‌هاي همجوار براساس مؤلفه‌هاي مكاني- فضايي توجه ويژه داشته باشند.اين مطالعه پيشنهاداتي عملي براي بهبود سياست‌هاي برنامه‌ريزي شهري و مديريت زمين در اردبيل ارائه مي‌دهد كه مي‌تواند به عنوان الگويي براي ساير شهرها نيز مورد استفاده قرار گيرد.