آناليز مقايسه‎اي موضوعات عمده و نوظهور در حوزه كيلات مواد معدني كمياب

مقدمه و هدف: كاهش آنتاگونيسم، تداخل و رقابت بين مواد معدني، افزايش قابليت فراهمي مواد معدني، بي اثر نمودن مواد ضد تغذيه‌ اي، افزايش عملكرد، بهبود سلامتي (سيستم ايمني، فعاليت تغذيه‌ اي) راحتي و آسايش حيوان، بهبود كيفي فراورده ‌هاي دامي (گوشت، شير، پشم و...)، كاهش اثر تخريبي مواد معدني بر ويتامين‌ ها در پرميكس‌ها و مكمل‌ها، حفظ محيط زيست از طريق كاهش آلودگي محيطي از اثرات استفاده از مواد معدني آلي هستند. كيلات‌هاي مواد آلي (به‎خصوص پروتئين‌ها) و عنصر فلزي هستند سرعت جذب بالايي در روده دارند و امكان كاهش سطح استاندارد اين عناصر در جيره را فراهم مي‌سازند و بدون اينكه اثري بر خصوصيات توليدي دام و طيور داشته باشند، آلودگي‌هاي زيست محيطي ناشي از اين عناصر را كاهش مي‌دهند. هدف پژوهش حاضر بررسي روند موضوعي حوزه كيلات به‎منظور شناسايي موضوع ‌هاي عمده و نوظهور و بررسي سير تحولات انجام شده در ساختار فكري اين حوزه بود. مواد و روش‌ ها: در اين پژوهش ساختار فكري حوزه كيلات با استفاده از تحليل ارجاع ها مورد مطالعه قرار گرفت. جامعۀ پژوهش حاضر را كليۀ مقاله ‌هاي پژوهشي و مروري منتشر شده توسط پژوهشگران در طول سال‎هاي 1990-2022 در مجله ‌هاي نمايه شده در پايگاه اطلاعاتي وب آو‌ساينس تشكيل مي ‌دهند. منبع گردآوري داده‌ ها، پايگاه اطلاعاتي وب علوم و ابزار تجزيه و تحليل داده‌ ها جهت ترسيم ساختار فكري اين حوزه نرم افزار سايت اسپيس بود. يافته ‌ها: آناليز داده‎ها نشان داد كه واژگاني مانند zinc، copper، cattle، pig، metabolism و bioavailability واژگان برجسته ‌اي هستند كه منعكس كنندۀ نقاط نوظهور اصلي حوزه كيلات در بازه زماني مورد بررسي هستند. در طي سال‎هاي 2001- 2008 واژگاني همچون growth performance،trace element، cobalt، dietary zinc، trace mineral و 2010-2019 واژگاني همچون carcass trait، meat quality وnutrient digestibility نشان دهندۀ موضوع ‌هاي جديد و نوظهور بودند نقاط اصلي و موضوع‌ هاي نوظهور پژوهشي در بازۀ زماني مورد بررسي در اين پژوهش عباراتي همچون zinc با هم ‌رخدادي 331، performance 324، copper 216 و supplementation 180 در حوزه كيلات بودند. در بين كليد واژه‌ ها، سه كليد واژهavailability، ruminant و calve داراي بيشترين مدت زمان شكوفايي بوده ‌اند. اين سه موضوع به‎ترتيب به‎مدت 28، 19 و 16 سال مورد توجه جامعۀ علمي قرار گرفته ‌اند. همچنين، در بين كليد واژه ‌هاي مطرح شده كليد واژۀ pig با شكوفايي استنادي 13/28 بيشترين شكوفايي استنادي را در بازۀ زماني 2008-2000 داشته و بيشتر مورد توجه جامعۀ علمي بوده است. به‎طور كلي نقاط نوظهور حوزۀ كيلات را مي توان در چند مرحله نشان داد. مرحلۀ اول، بازۀ زماني 2006-1990 كه موضوع‌ هاي نوظهور اين بازه شامل nitrogen, barley،protein، sheep و zinc مرحلۀ دوم، بازۀ زماني 2016-2007 عبارات pasture، plasma وselenium و مرحلۀ سوم، بازۀ زماني 2022-2017 كه شامل health، muscle، beef، trace mineral و dietary supplementation بود. نتيجه ‌گيري: از اين‎رو، با توجه به موضوع ‌هاي عمده و نوظهور شناسايي شده در اين مطالعه، از اين‎گونه پژوهش‌ ها مي‌توان به‎عنوان يك نقشه راه براي برنامه‌ريزي‌ها و سياست‌گذاري‌هاي كلان علمي كشور استفاده كرد. نتايج حاصل از اين پژوهش مي تواند مورد استفادۀ سياست‌ گذاران دخيل در امر پژوهش، اساتيد، پژوهشگران و سازمان‌ هاي ذي ‌نفع در حوزۀ علوم دامي قرار گيرد.